EYVAZ TAHA - ایواز طاها
RIZA HƏMRAZ رضا همراز
ƏLIMÜHƏMMƏD BƏYANI علی محمد بیانی
هادی قاراچای- HADI QARAÇAY
« نقش ارسين بر ديوار / سيد حيدر بيات | آنا یارپاق | آنلاین کؤچورگه »
آیا مساجد هم تاوان ترک ستیزی را می دهند؟!
قويروق دوغان ۱۹, ۱۳۸۹
از بسیار کسان (فارسی زبانان) شنیدهام: «اونوخت یاد گرفتیم این ترکی شما به چه درد ما میخوره؟»
شاید حق با این دوستان باشد. در سرزمینی که واقعیتهای تاریخی، علمی، لغوی، اجتماعی، سیاسی و … ارزشی ندارند، یادگیری هر چیزی به مثابه ابزار معرفتی به چه درد انسان میخورد؟
در سخنرانیها و یادداشتهایم همواره به این نکته اشاره کردهام که هیچ کس بدون ترکی دانی نمیتواند ادعای فارسی دانی بکند. بلوشه معتقد است ۲۰ هزار لغت ترکی به زبان فارسی وارد شده است. صرف نظر از اینکه این عدد تا چه اندازه دقیق باشد، به هر حال وجود هزاران لغت ترکی در فارسی انکار ناپذیر است.
تاکنون به کرات شاهد کژفهمیهای اساتید ادبیات فارسی و تاریخ نویسان از متون کهن بودهام. اما هرگز در مخیلهام خطور نمیکرد که بقعهای از بقاع مقدسه قدیمی و کهن نیز این چنین دچار کج فهمی قرار گیرد و تاوان دهد.
ماجرا از این قرار است: «محراب مسجد زردک اردکان یزد بنایی مربوط به دوره پنجم هجری قمری که سال ۷۸ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده توسط افراد ناشناس به قصد یافتن اشیای قیمتی تخریب شد.
به گزارش «مهر»، علی سریزدی سخنگوی انجمن دوستداران و حافظان خشت خام در استان یزد با بیان اینکه قدمت مسجد زردک به دوره پنجم هجری قمری بر میگردد گفت: متاسفانه در چند روز گذشته محراب این مسجد قدیمی و خشتی با هدف خاصی مانند پیدا کردن اشیای تاریخی در لایه های گچی محراب توسط افراد ناشناس تخریب شده است.
سریزدی گفت: تخریب کنندگان محراب تصور می کردند چون این مسجد قدیمی و تاریخی است، امکان دارد در محل احداث محراب آن اشیای تاریخی پنهان شده باشد به همین دلیل در فرصت مناسبی اقدام به تخریب آن کردند اما چیزی نیافتند.» (تابناک كدخبر: ۱۱۳۲۱۴)
تا اینجا چیزی از اصل ماجرا دستگیر خواننده نمیشود. اما در ادامه خبر: «مسجد زردک معروف به «گنج گلین» در شهرستان اردکان قرار دارد»
با جستجویی در سایتهای اینترنتی خواننده تصور میکند که این مسجد به جهت داشتن گنبدی گِلین به گنج گلین معروف شده است. اما به نظر میرسد نام این اثر یک نام ترکی است و به احتمال نام بانویی از شاهزادگان یا خاتونان ترک سلجوقی است که مسجد را بنا کرده است.
چنانکه نام بسیاری از بناها به نام بانوان یا دختران نامگذاری شده است: از جمله قیز قلعهسی ( قلعه دختر در قم و ساوه) قیز کؤرپوسو (قلعه دختر در میانه و باکو) تاج محل، گوهر شاد و …
در ترکی نامهایی چون گلین خانیم، گلین خاتون، ساری گلین، گنج خاتون (همسر سلطان فخر الدوله دیلمی ) و… با ترکیب گلین و خاتون وجود دارد. گلین در ترکی به معنای عروس و بانو، و گنج نیز به معنای جوان است.
ضمن اینکه نام بسیاری از مساجد و بناهای قدیمی قرون گذشته به ترکی بوده است. از جمله این نامها میتوان مسجد امیرچخماق یزد، تاریخانه دامغان، پل الله وردی خان (نام اصلی سی و سه پل)، پل بگلر بیگی پل خواجو، عالی قاپو و … اشاره کرد. متاسفانه در طی یک قرن گذشته بیشتر نامهای ترکی از روی بناهای تاریخی حذف شدهاند که نمونه بارز آن نام سی و سه پل و پل خواجو است.
به هر حال آنگونه که از قرائن پیداست جویندگان گنج به تصور اینکه نام گنج بر روی مسجد گنج گلین ربطی به گنج و گنجینه دارد محراب تاریخی مسجد را خراب کردهاند، تا در تاریخ به ثبت برسد که حتی مساجد این سرزمین از شر ترکستیزی رضاخانی در امان نماندند.
بیات
بؤلمه لر: ادبیات, گوندهلیک یازیلار/ یادداشتها |
قويروق دوغان ۲۱-ي, ۱۳۸۹ چاغ ۷:۴۷ آ.خ
حیدر بیگ اولمییه سن سنی!. هم فایدالاندیک هم گؤلدوک!.
چوخ یاخشی یازی ایدی. آراشدیرما باخیمیندان ۲۰ وئریره م سیزه. طنزیک! قورولوشلو ادبیاتینیندا سؤزو یوخ ایدی.
اللرینیزه ساغلیک
قويروق دوغان ۲۲-ي, ۱۳۸۹ چاغ ۱۱:۵۲ گ.ؤ
عجب پرویی هستند این تجزیه طلبان پان ترک و نوکر اسرائیل و باکو و آمریکا و ترکیه! همه زبانهای دنیا ریشه فارسی دارند و این بی سواد ترک نوشته است”هیچ کس بدون ترکی دانی نمیتواند ادعای فارسی دانی بکند”!!!
بیهوده نمی گویند ترک …
قويروق دوغان ۲۵-ي, ۱۳۸۹ چاغ ۱۲:۱۱ آ.خ
تاريخانه لاب بللي دي كي اللهائوي معناسيندادي و ائله بو شكيلده فارسجايا دا گئتميشدي: اينديده مسجيده فارسجادا “خانهي خدا” دئييرلر. تيلويزيونون بير موستندينده گؤردوم بونو فارسجايا ياپيشديرماغا آديني “تاريكخانه”يه ربط وئريرلر. گؤر تعصوب آدامي هارايا يئتيرير كي اللهين نورلو ائوينين آديني فارسجايا ياپيشديرماق ايچين اونو قرنلوقا ربط وئريرلر.
قويروق دوغان ۲۹-ي, ۱۳۸۹ چاغ ۳:۴۳ آ.خ
سلام
هر زامان ساغلام اولمانیزی آرزیلاییرام. دئمه لی یم، کؤچورگه یه (کئچمیش کؤچور یازیلیمی) آرتیق وب یولو ایله خیدمتینیزده. اوندان فایدالانا بیلرسیز.
http://www.kocurge.com
زومار آیي ۱-ي, ۱۳۸۹ چاغ ۹:۰۶ گ.ؤ
مهدی بئی
هر شئیی ده شوونیسم و تورک دیلی دوشمنلیگینه باغلامایاق. تاریخانه کیمی سؤزجوکلرده چوخو ساوادسیزلیقداندیر. دوغروداندا کؤتو نیتلری اولمادان تورک دیلی حاققیندا ساوادسیز اولدوقلارینا گؤره بو یانلیشلاری اونلاردان گؤرمکده ییک.
زومار آیي ۳-ي, ۱۳۸۹ چاغ ۱۲:۴۳ آ.خ
“سوگلی” عزیز، جناب “آقا”ی آریایی “خان”! اگر شما در عمرتان در “بشقاب” با “قاشق”، “قیمه” و “قورمه” و “دلمه” خورده بودید و اگر حتی یکبار، از “قابلمه” روی “اجاق” با “ملاقه”، “آش” کشیده بودید، اگر شبها بر روی “دشک” خوابیده بودید و صبحها نیم نگاهی به “آیینه”ی “اتاق” تان میداشتید و اگر “توپ” و “تور” و “سنجاق” و “یقه” و “سرمه” و “چکمه” و “سورتمه” و هزاران شی دیگر به کارتان آمده بود، شاید آن موقع عیان میشد که چرا شما و همفکرانتان همواره این گونه گز نکرده میبرید و هر جا که کم میآورید سریعا متوسل به فحش و ناسزا و استفاده از لفظ “ترک …” میشوید. زبانهای فارسی و ترکی به دلیل همزیستی هزار ساله ای که با هم داشته اند، تاثیر گذاریها و تاثیر برداریهای فراوانی بر هم و از هم داشته اند. کثرت لغات وارد شده ترکی در فارسی (و بالعکس؛ فارسی در ترکی)، به حدی است که اگر یک زبان شناس زبان فارسی، آشنایی با زبان ترکی نداشته باشد در تشخیص ریشه بسیاری از کلمات دچار مشکل میشود که همانگونه که جناب بیات اشاره نمودند مرحوم دهخدا بارها و بارها دچار این لغزشها شده اند.
زومار آیي ۳-ي, ۱۳۸۹ چاغ ۱۲:۴۷ آ.خ
سایین حیدر بیات بئی! دئدیز یزد، بیر سؤز یادیما دوشدو. بیر یزدیلی فارس دوستوم واریدی. مندن هئی سوروشاردی بو کور اوغلو، کور اوغلو کی دئییرلر، کیمدی؟. سورشدوم نه دن ایسته ییرسن اونو تانییاسان. دئدی: «منیم بؤیوک آتام، من اوشاق اولاندا، بینالی بو آتابابا سؤزوموزو منه دئیردی: “مثل کوراوغلو، زرنگ باش!!!” ».