سون یازیلار

سون گؤروشلر

آرشیو


« این مرده ریگ چنگی به دل نمی‌زند / سید حیدر بیات | آنا یارپاق | آیا مساجد هم تاوان ترک ستیزی را می دهند؟! »

نقش ارسين بر ديوار / سيد حيدر بيات

قويروق دوغان ۹, ۱۳۸۹

ما هر از گاهي از هويت فراموش شده آذربايجان سخن ميگوييم. منظور ما در اينجا دقيقا اين است که اين هويت ميتواند در همين نزديکي‌ها فراموش بشود. اما در مواقعي عکس اين ماجرا درست به نظر مي رسد. شايد شبيه آن فيلمي باشد که قرار است کتابها را براي نجات از سرما بسوزانند و به ناچار هر کس کتابي را حفظ مي‌کند و هر کس کتابي مي‌شود.
در هجوم بي‌امان رسانه‌ها و سيستم آموزشي به هويت آذربايجان، اين هويت نه تنها از بين نمي‌رود، بلکه ظرفيت‌هاي جديدي از خود بروز مي‌دهد، مثل نقش ارسين در ديوار اتاق اندروني (ديب اوتاق) که گويا براي نجات جان زائو و فرزندش از آل(۱) است، اما در نگاه و شعر ابراهيم رشيدي ساوالان توسعه پيدا کرده و نقش به مراتب بالاتري را ايفا مي‌کند.
شاعر آگاه است که چيزي که رابطه مادر و فرزند را تهديد مي‌کند تنها آل نيست. آل تنها ميتواند حيات آنها را بگيرد. اما اينک هويت (يعني روح و نرم آفزار حيات)، يعني چيزي که بيشتر از طريق مادر به فرزند انتقال داده مي‌شود در خطر است و اين رابطه در خطر گسست و نابودي قرار گرفته است. هم از اينروي تفنگي که برروي بام خانه توسط مردان براي ترساندن آل شليک مي‌شود مورد توجه شاعر قرار نمي‌گيرد بلکه خطوطي که توسط زنان با ارسين (۲) کشيده شده است نگاه شاعر را به خود معطوف مي‌دارد، و شاعر وظايف ديگري را براي آن خطوط ديکته مي‌کند.

*

مير ابراهيم ساوالان، که ميتوان او را «هويت سيار آذربايجان نوين» ناميد، سنت کوچ عشيره‌هاي ترکان غربي را با شهرنشيني و کتابت ترکان شرقي در وجود خود جمع کرده است. شخصيت وي از زواياي چندي ميتواند براي انسان امروزي، شگفت و حتي قابل ستايش باشد اما من دو چيز را در وجود او بيشتر دوست مي‌دارم. نخستين آنکه او فولکلور آذربايجان را به مثابه‌ي يک مکتب فلسفي – عرفاني در وجود خود نهادينه کرده است. مکتبي که ريشه‌هاي فراواني در گفته‌ها و نوشته‌هاي ديگران (از جمله مير علي سيدف، صمد چايلي و استاد ناصر منظوري) دارد اما با ترکيب و تمزيج آن در پروسه‌ي انديشه‌ورزي ابراهيم ساوالان شکل ويژه‌اي به خود گرفته و نهادينه شده است. و دوم آنکه من ابراهيم ساوالان شاعر را بسيار دوست مي‌دارم و دوست دارم همتاي سهند شاعر (بولود قاراچورلو) در تاريخ شعر آذربايجان همين ابراهيم ساوالان باشد و بدرخشد.
تصادفي نيست که هم بولود قراچورلو سهند و هم ابراهيم ساوالان هر دو دده‌قورد شناس بوده و بيش از امثال بنده با اين کتاب مانوس هستند.

—

پانوشت‌ها:

۱. آل یا آل آروادی، موجودی افسانه‌ای که به اعتقاد پیشینیان ( و بعضی از امروزیان) هنگام به دنیا آمدن بچه، زائو یا بچه او را با خود می‌برد. به همین جهت مردان در پشت بامها تفنگ شلیک می‌کردند و زنان نقوش و خطوطی را برای جلوگیری از ورود او در دیوار اتاق زائو حک می‌کردند. آل که به زبان فارسی نیز راه یافته است، در دیوان لغات الترک محمود کاشغری به صورت ییل و به معنای جن ثبت شده است. این واژه بعدها در لهجه‌های ترکی شرقی به صورت آل تغییر شکل یافته است.
۲. ارسین: یک نوع چنگک فلزی که برای بیرون آوردن ظروف و غذا از داخل تنور به کار می‌رفت. این واژه به منظومه حیدربابا نیز راه یافته است و از واژه‌هایی است که آمدن آن در منظومه حیدربابا تحسین و شگفتی حسین منزوی را در پی‌ داشت.

قم - نهم مرداد ماه سال ۱۳۸۹ شمسي

—-
“>فیلم: ابراهیم ساوالان اورومو بیلیم یوردوندا شعر اوخویور

بؤلمه لر: گونده‌لیک یازیلار/ یادداشتها |

۴ گؤروش یازی: “نقش ارسين بر ديوار / سيد حيدر بيات”

  1. sutay دئییر:
    قويروق دوغان ۱۱-ي, ۱۳۸۹ چاغ ۵:۴۷ گ.ؤ

    سلام و تحیات بر شما اولاد خلف پیامبراکرم/ص/.اوکه جزحق نگفت و هیچگاه حقیقت راقربانی مصلحت نفرمود!

  2. hadi qaraçay دئییر:
    قويروق دوغان ۱۱-ي, ۱۳۸۹ چاغ ۱۰:۱۵ آ.خ

    oğulsan da Seyid
    deyirəm bizim dilimizdə tüfəng atmaq var bunu mən də eşitmişəm ancaq farslar tofeng endaxten demirler .yanılıram yoxsa?
    İbrahım bəyi andıran əllər var olsunöpdüm

  3. mahamad tabriz دئییر:
    قويروق دوغان ۱۸-ي, ۱۳۸۹ چاغ ۲:۵۷ آ.خ

    http://www.turkman.ir/p/download-mp۳.html

  4. faruq دئییر:
    قويروق دوغان ۲۴-ي, ۱۳۸۹ چاغ ۱۲:۴۰ گ.ؤ

    حرمتلی سید
    سیزین یازی لاریزی ایزلیرم اللریز اغریماسین
    کالیفورنیادان

گؤروشلر