EYVAZ TAHA - ایواز طاها
RIZA HƏMRAZ رضا همراز
ƏLIMÜHƏMMƏD BƏYANI علی محمد بیانی
هادی قاراچای- HADI QARAÇAY
« خوردادين اوچو دوکتور جواد هیئت –ین دوغوم گونو | آنا یارپاق | روند تكميلي ادبيات تركيه از كلاسيك تا امروز ( قسمت اول) / دكتر فرزانه دولت آبادی »
ائميل سیورانین آنا دیلی حاقدا دوشونجهلری / سيد حيدر بيات
قیزاران ۱, ۱۳۸۹
گنج يازيجي رامين جبارلييا سونولور.
ائميل سيوران Emil Michel Cioran رومانيا كؤكنلي فيرانسيزجا يازان بير دوشونور و فيلسوفدور. اونون باشدا گئدن سؤزلريندن يازارليغين چتينليييدير. تنقيدچيلرجه اميل سيوران يازير دئيه: «هر شئي عبثدير، يازماقدا بيله عبثدير.» بئلهدیرسه سایین دوشونور نییه یازیرسیز کی؟ -: «یازماق اونوتماقدیر».
سیوران آنلاملاری گؤسترمهیه دئییل آنلامسیزلیغی گؤسترمک اوچون یازیردی: بیز شرری تحمل ائده بیلریک اما اونو دوشونه بیلمهریک. بئش حیسدن سونرا دویماغا باشقا یولوموز یوخدور.»
«تاریخ اینسانی زامان ایچینه توللاییب و ابدیتدن دیشلانیب، تاریخدن سونرا ایکینجی سوقوط دؤنهسیدیر، زامان دیشینا دیشلانماق»
او ۱۹۱۱ ده رومانیادا دوغولدو. اورادا فلسفه لیسانسی آلدی. سونرا آلمانیا سونرا دا پاریسه گئتدی. ۱۹۴۶ دا آنا دیلی ایله ایلگیلرینی کسیب فیرانسیز دیلینده یازماغا باشلادی. فیرانسیز دیلینده یازدیغی بیرینجی کتاب « فیرانسیز دیلینده یازان یابانجی یازارلار اؤدولو»نو آلدی. سیوران بوندان سونرا بئله بیر اؤدوللری قبول ائتمهدی . ندهنی بو اؤدوللری آلماماغا نهایدی؟ او اؤزونو بیر فیرانسیز یازار تانیردی آخی.
رومانیا دیلینده یازدیغی «قیددیسلر و گؤزیاشلاری» کیتابینا دا بئله رحم ائلهمهدی اونو یئنیدن قیسالدیب فیرانسیزجایا چئویردی.
۱۹۹۵ ده ۸۴ یاشیندا پاریسده اؤلدو.
فیرانسیز اوخوجولارینا گؤره، سیوران ۲۰ -جی قرنین ایکینجی یاریسینین باشدا گئدن یازارلاریندان بیریسیدیر.
رومانیالی بو یازار فیرانسیز “دیل”ینه گؤره نه دوشونور؟
او رومانیالی بیر دوستونا مکتوبوندا یازیر: «ایستیرمیسن بیلهسن بیر گون دیلیمیزه دؤنمهیه فیکیرلشیرم می یوخسا بو باشقا دیلده قالماغا کؤنوللویم؟ دئییلنلره گؤره بو دیلده من راحاتام اما راحات دئییلم ده، هئچ زامان دا اولمایاجام.»
بئلهلیکله ائمیل سیوران ایکینجی بیر دیلده اوستون باجاریلار قازاناراق راحات دئییل بونلا بئله اؤز دیلینه ده دؤنمهدی.
گئت گئده فیرانسیز دیلی سیورانی یئندیریب سوکوتا اوغراتدی. آخی اوتوز ایل بو دیلده یازماغا چالیشسا دا آنجاق اینسانین ایچریسی و ذاتی باشقا دیلده یازماقلا دهییشمز. اؤزونه قاییتماسان سوساجاقسان. یا براهنی دئمیشکن «بیز لالیق، ساعدی لاللاردان یازدی.»
سیوران سونرالار یازماییب یازماقدان ال چکدی.
او سون کیتابی ساییلان اعترافاتلار و لعنتلر* کیتابیندا بئله اعتراف ائلهدی:
«یابانجی دیلده بیز کلمهلرین ظرفی و قابی ساييليريق، کلمهلر ایچیمیزده دئییل بلکه بیزدن ائشیکده دایانیرلار. سن ايله بو تعبیر و چیخیشا آراج اولان نسنهنین آراسیندا اولان آرالیق (فاصيله)، بیر چتینلییی، بلکه ماحالی آچیقلاییر: یابانجی دیلده اینسانین شاعیر اولماغینین چتینليك و ماحاللیغینی. سنده کؤکو اولمایان سؤزجوکلرین جؤوهرینی نئجه ائشییه چکهجکسن؟ یولدان گلن (باشقا دیل ده یازان) کلمهلرین اوزونده (ایچینده دئییل) یاشاییر. او سونرا اؤیرندییی دیلده، اؤز ایچریسینده یاریلیب شعر جوشان یئری، عکس ائتدیره بیلمهیهجک.»
* - فيرانسيزجا اولان Anathèmes سؤزجويونو هر كس بير چئشيت چئويريبدير. بيريسي حاراملار، بيريسي لعنتلر، بيريسي آفروزلار ( قوومالار). نظره گلن بيزيم كولتوروموزده يئرينه دوشن “لعنت” داها يئترلي اولاجاقدير، اؤزلجه لعنتده بير چئشيت قوولماق دا واردير. اونا گؤره اليوسفينين ترجومهسيني توركيه ترجومهلري و ايمن حسن-ين ترجومهسينه ترجيح ائتديم.
—
قایناقلار
۱. سیورانین بوتون اثرلریندن بیر قیسالتما ساییلان ۴۷ صحیفهلیک «لو کان ادم سعید، محمدعلی الیوسفی» باشلیقلی کیتابدان ( بو کیتابدا نیتده وار)
۲. أيمن حسن-ین سیورانین تاریخ و اوتوپیا کیتابینین عربجه ترجومهسینه یازدیغی اؤن سؤز.
بؤلمه لر: دوشونجه، فلسفه و تنقید |
قیزاران ۲-ي, ۱۳۸۹ چاغ ۱۰:۳۰ گ.ؤ
[…] ائميل سیورانین آنا دیلی حاقدا دوشونجهلری / سيد حيدر ب… او رومانیالی بیر دوستونا مکتوبوندا یازیر: «ایستیرمیسن بیلهسن بیر گون دیلیمیزه دؤنمهیه فیکیرلشیرم می یوخسا بو باشقا دیلده قالماغا کؤنوللویم؟ دئییلنلره گؤره بو دیلده من راحاتام اما راحات دئییلم ده، هئچ زامان دا اولمایاجام.» […]
قیزاران ۲-ي, ۱۳۸۹ چاغ ۸:۰۹ آ.خ
….
….
ماشاالله بیگ رزمی نین نظرینه گؤره : ” دنیانین ان چوخ دئییلن جوکلاری، سکس کونوسونا عایید دیر.ایکینجی مذهب، اؤچونجو سیاست و لاپ آزی باشقا ملت لره دئییلیر. آمما چؤن ایراندا، جمهوری اسلامی گه لن دن سونرا، ایلک اوچ قونودا اولان جوکلارین قاباغی آلیندی، مردم، میللییت لری یانسیتمایا اؤز گتیردیلر.
بوندان علاوه، ماشاالله بیگ بیلدیریر کی؛ دؤنیانین هر یئرینده، او جومله دن ایراندا بؤتؤن جوکلار، گؤلؤب گؤلدؤرمک اؤچؤن دئییلیر که بیر میللته نیسبت وئریلنده اونون آلچالمایینا اؤز قویور.
من بو باره ده اؤزؤمؤن فرقلی باخیشیمی آنلاتماق اؤچؤن، ماشاالله بیگ ین نظرینی، ایکی دنه سورغوایلا قارشیلادیرام.
۱_اینجی: نیه بیزه دئییله ن جوکلارین مین دن بیری، فارسلارا دئییلمیر؟ مگر اونلار ایرانین میللییت ین دن دئییل لر؟
۲_اینجی: نیه تؤرکلره دئییلن جوکلارین چوخوندا، “تؤرک”ون یئرینه “فارس” قویاندا کیمسه نین گؤلمه یی گلمیر؟
بو ایکی سورغویا من بیر دنه جاواب وئریرم:
جوک دئییل بیزی آلچالدیران(تحقیر ائلیین) بلکه آلچاق حساب اولماییمیز دیر جوکلارین یارانماق سببی.
فردریک نیچه نین “تبارشناسی اخلاقی” کیتابیندا دئدیغی کیمی؛ چؤن بیز ایلک اولاراک پست بیر میللت ساییلیریک، آردیندا، بیزه عایید اولان هر داورانیش پست و آلچاق حساب اولور.
بیلدیگینیز کیمی فارسلارین نظرینده، تؤرکون چوخ چای ایچمه یی گؤلمه لی گلنده، اروپالی نین چوخ قهوه ایچمه یی کیلاس قویماق ابزاری اولور. من چوخ بربری ییینده فارسلار طرفیندن مسخره اولونورام سا، fast food چوخ یئمک، اروپالی نین آدیلا تانیندیکدا، فارس اؤیرنجی، اؤزؤن قاباقجیل گؤسترمک اؤچؤن، “ساندیویج یئدیم” یئرینه دئییر:”fast food” یئدیم!!
دیققت ائتسه ک گؤرؤروک کی فاسلارین دا باخیشیندا، نه چای نه قهوه، نه بربری نه فست فوت، هئچ بیری گؤلمه لی یا آغلامالی دئییل!. پس مسئله، آیری یئردن سو ایچیر.
سون جؤمله نی اساس توتدوقدا دییه بیله ریک؛ ایضاحی گئدن جوکلارین چوخو، گؤلمه لی اولمایاراق، تؤرکه نیسبت وئریله ن دن سونرا فاسلارا گؤلمه لی گلیر. پس تؤرکلرین باره سینده، اوّل باشقا یوللاریلا تحقیر اولونموش ذهنیت توپلوما(جامعه یه) تزریق اولونور سونرا بو تحقیرلر، جوک قالیبینه گئچیب شوخلوق شکلینده مطرح اولور.
سون سؤز: بو سؤزلری قبول ائتسه ک، داها تؤرکلره دئییله ن جوک لاری، شوخلوق یوخ بلکه تحقیر سانماییمیز دوغرو دور
آذربایجانین باغیمسیزلیک دیلک ایله
خوشجا قالین