EYVAZ TAHA - ایواز طاها
RIZA HƏMRAZ رضا همراز
ƏLIMÜHƏMMƏD BƏYANI علی محمد بیانی
هادی قاراچای- HADI QARAÇAY
« زبان تركي هويت يا فرصت؟ / سيد حيدر بيات | آنا یارپاق | آزربايجان، موسيقي و حاكميت فرهنگي / رامين جباري »
تأسیس انستیتوی زبانهای ترکیه / محمدرضا هیئت
زومار آیي ۲۸, ۱۳۸۸
جمهوری ترکیه که در زمینه های سیاسی و اقتصادی پیشرفت چشمگیری از خود نشان داده و به یک قدرت منطقه ای تبدیل گشته، در زمینه ایجاد جامعه مدنی، نوآوری های فرهنگی و رشد دموکراسی نیز در حال برداشتن گامهایی است که در صورت موفقیت می تواند به الگوی بسیار خوبی برای سایر کشورهای منطقه تبدیل شود.
در همین راستا، پارلمان ترکیه ماه می گذشته محدودیت زمانی برای پخش برنامه های تلویزیونی به زبانهای غیرترکی را لغو کرد. بر اساس قانون جدید، تلویزیونی دولتی تی.آر.تی. می تواند به صورت غیرمحدود به زبانهای غیرترکی هم، برنامه پخش کند. پس از تصویب این قانون، سازمان رادیو و تلویزیون دولتی ترکیه تی آر تی، در یک اقدام بی سابقه، کانال تلویزیونی تی آر تی ٦ به زبان کردی را تأسیس نمود که این اقدام علیرغم اعتراضات برخی از احزاب مخالف، با استقبال کردزبانان کشور مواجه شد.
آزادی تدریس زبان کردی در مدارس و دانشگاه های کشور نیز از جمله موضوعات جنجال برانگیزی است که حکومت ترکیه با حساسیت فراوانی برای حل آن تلاش می کند. بر اساس ماده ٤۲ قانون اساسی جمهوری ترکیه، هیچ زبانی به جز زبان ترکی نمی تواند به عنوان زبان مادری تدریس شود. با اینحال، کارشناسان و برخی از مقامات کشوری ترکیه بر این باورند که می توان بدون ایجاد تغییر در قانون اساسی، فورمولی برای تدریس زبانهای غیر ترکی نیز پیدا کرد.
در همین رابطه و در راستای طرح اصلاحات دموکراتیک که از مدتها پیش آغاز گردیده، سازمان آموزش عالی ترکیه با تشکیل جلسات متعدد و انجام رایزنی با روسای دانشگاه ها و اساتید مربوطه، از تصویب تدریس زبان کردی خبر داد. پیش تر دانشگاه آرتوکلوی شهر ماردین پیشنهاد داده بود تا رشته زبان و ادبیات کردی در این دانشگاه تأسیس گردد. مجمع عمومی سازمان آموزش عالی ترکیه پس از بررسی این پیشنهاد به این دانشگاه اجازه داد تا به جای رشته زبان و ادبیات کردی، انستیتوی زبانهای ترکیه تأسیس شود و در آن، ضمن اولویت دادن به تدریس زبان کردی در مقطع فوق لیسانس و دکترا، زبانهای عربی، سریانی و فارسی نیز به عنوان زبانهایی که دارای گویشور بوده و یا زمانی بصورت کتبی کاربرد داشته اند، تحقیق و بررسی شوند.
تأسیس این انستیتو در مجمع عمومی سازمان آموزش عالی ترکیه با اتفاق آرا و محل تأسیس آن در ماردین نیز با اکثریت آرا به تصویب رسید. یوسف ضیا اؤزجان رئیس این سازمان، اظهار داشت که با توجه به شرایط موجود، هنوز زمان تأسیس رشته زبان و ادبیات کردی فرا نرسیده و بهتر است که در ابتدا، این گونه فعالیت ها در چارچوب انستیتوها انجام شود. اؤزجان گفت: این می تواند برای دیگر دانشگاه ها الگو قرار گیرد و باید طوری برنامه ریزی شود که محدود به یک زبان نبوده و دیگر زبانها را نیز در برگیرد.
پروفسور دکتر سردار بدیع اومای رئیس دانشگاه آرتوکلوی ماردین نیز ضمن ابراز خرسندی از تصمیم سازمان آموزش عالی ترکیه، اظهار داشت که در انستیتوی مذکور، زبان و ادبیات کردی در اولویت خواهد بود.
لازم به یادآوری است که در ماه آوریل گذشته نیز در دانشگاه استانبول، “مرکز تحقیقات کرد شناسی” تأسیس یافته بود.
اگرچه اقدام سازمان آموزش عالی ترکیه در صدور مجوز برای تأسیس انستیتوی زبان در دانشگاه آرتوکلوی ماردین، اقدامی بی سابقه و در نوع خود بی نظیر است، ولی اظهارات متفاوت مسئولین این سازمان و دانشگاه آرتوکلو نشان می دهد که هنوز جزئیات این طرح به طور کامل تثبیت نگردیده و تا حدودی خام می باشد.
پروفسور دکتر عزت اؤزگنچ معاون سازمان آموزش عالی ترکیه اظهار نمود که در انستیتوی مذکور، تنها تحصیلات تکمیلی پس از مقطع دکترا انجام خواهد گرفت. این درحالیست که پیش از این رئیس سازمان مذکور اعلام کرده بود که تحصیلات در مقطع فوق لیسانس و دکترا خواهد بود.
پروفسور دکتر سردار بدیع اومای رئیس دانشگاه آرتوکلوی ماردین نیز طی سخنانی اظهار داشت که در این انستیتو، علاوه بر مقاطع فوق لیسانس و دکترا، در مقطع لیسانس نیز می توان دانشجو پذیرش نمود. وی گفت: ما در رشته های زبان کردی، سریانی، عربی و فارسی استاد تربیت خواهیم کرد و سپس برای مقطع لیسانس نیز دانشجو خواهیم گرفت.
پروفسور اومای در مورد اساتید رشته زبان و ادبیات کردی نیز گفت: علاوه بر سه استادیار زبان و ادبیات کردی، از دانشگاه دهوک در شمال عراق و نیز دانشگاه دمشق، اساتیدی بر اساس قرارداد تبادل استاد، به دانشگاه آرتوکلوی ماردین دعوت خواهد شد.
تحصیل به زبان مادری، از جمله حقوق ابتدایی و اصلی بشریت بشمار می رود که از سوی سازمانهای فرهنگی جهان از جمله یونسکو همواره بر آن تأکید شده است. هر یک از کشورهای جهان غرب، از سالها پیش، بر اساس ساختار قومی خود،ک توانسته اند مسئله قومی و زبانی را در حد مطلوبی حل کرده و نمونه های بسیار خوبی از دموکراسی قومی و فرهنگی ایجاد نمایند. این در حالیست که اغلب کشورهای منطقه خاورمیانه از جمله ترکیه، عراق، ایران و افغانستان همچنان با مشکلات قومی مواجه بوده و هر یک به نحوی برای حل این مسئله تلاش می کنند. ترکیه به عنوان دموکراتیک ترین کشور منطقه، سعی می کند تا با توجه به استانداردهای جهانی و به ویژه معیارهای اتحادیه اروپا و نیز با حفظ تمامیت ارضی و وحدت ملی کشور، به حل این مسئله بپردازد. تحصیل به زبانهای قومی در عراق پس از سرنگونی صدام تا حدودی آزادتر شده و ممنوعیتی برای آن وجود ندارد. ولی به نظر می رسد، برای قانونمند شدن کامل آن، زمان زیادی لازم باشد. در افغانستان نیز بر اساس قانون اساسی جدید این کشور، زبانهای پشتو و دری به عنوان زبانهای سراسری و دیگر زبانها از جمله ترکی ازبکی نیز به عنوان زبانهای محلی به رسمیت شناخته شده اند.
در ایران، علیرغم آزادی تدریس زبانهای قومی و محلی در مدارس بر اساس ماده ۱٥ قانون اساسی، تا کنون هیچ اقدامی در این راستا صورت نپذیرفته و ممنوعیت تحصیل به زبان مادری همچنان ادامه دارد. بسیاری از روشنفکران قومی در ایران، در آستانه آغاز سال تحصیلی جدید، تبلیغات فرهنگی و علمی بسیار وسیعی برای تدریس زبان مادری آغاز کرده و خواستار لغو ممنوعیت این زبانها در مدارس می باشند.
—
منبع
بؤلمه لر: خبر و تحلیل |
زومار آیي ۲۹-ي, ۱۳۸۸ چاغ ۱۲:۳۱ آ.خ
[…] تأسیس انستیتوی زبانهای ترکیه / محمدرضا هیئت […]
زومار آیي ۳۰-ي, ۱۳۸۸ چاغ ۸:۴۳ آ.خ
مقاله بسيار جالبي است. از محمدرضا هئيت نويسنده آن و سيد حدير بيات براي درج آن سپاسگذارم.
در مقاله نقطه اي وجود دارد كه محتاج توضيح است. اين درست است كه کشورهای منطقه خاورمیانه از جمله ترکیه، عراق، ایران و افغانستان همچنان با “مشکلات قومی” مواجه اند، اما “مشكل زبانهاي قومي” در كشورهاي عراق، افغانستان و پاكستان تقريبا كاملا حل شده است. زيرا در اين كشورها تقريبا همه زبانهاي رايج به عنوان زبان رسمي سراسري و يا زبان رسمي منطقه اي از طرف دولت شناخته شده اند. مثلا در كشور عراق دو زبان عربي و كردي زبانهاي رسمي سراسري و دو زبان توركماني (تركي آزربايجاني جنوبي) و آسوري دو زبان رسمي منطقه اي اند. در افغانستان دو زبان دري و پشتون دو زبان رسمي سراسري و زبانهاي ازبكي، تركمني، بلوچي، نوريستاني، پاشائي و پاميري زبانهاي رسمي منطقه اي اند. در پاكستان دو زبان اوردو و انگليسي زبانهاي رسمي سراسري و زبانهاي پونجابي، بلوچي، پشتون، سيندهي و سرائيكي زبانهاي رسمي منطقه اي اند.
بنابراين در اين سه كشور مسئله قومي وجود دارد اما مسئله زبانهاي قومي به درجه بسيار مهمي حل شده است. در منطقه تنها دو كشور ايران و تركيه اند كه مساله زبانهاي قومي هنوز وجود دارد. با توجه به اين كه تركيه در حال حل سريع و دمكراتيك اين مساله است، در واقع اين تنها كشور ايران است كه در آن دو مسئله قومي و مسئله زبانهاي قومي وجود دارند و نه تنها گامي براي حل دمكراتيك آنها برداشته نمي شود بلكه روبروز وضعيت وخيمتر مي گردد.
زومار آیي ۳۱-ي, ۱۳۸۸ چاغ ۳:۴۵ گ.ؤ
[…] / سيد حيدر بياتlinks for ۲۰۰۹-۰۹-۲۰ « تورکوک بیز Türkük Bizنا تأسیس انستیتوی زبانهای ترکیه / محمدرضا هیئتlinks for ۲۰۰۹-۰۹-۲۰ « تورکوک بیز Türkük Bizنا اوروجلوق بايرامي […]