EYVAZ TAHA - ایواز طاها
RIZA HƏMRAZ رضا همراز
ƏLIMÜHƏMMƏD BƏYANI علی محمد بیانی
هادی قاراچای- HADI QARAÇAY
« عاشيق / موغانلي بختيار | آنا یارپاق | قوتادغو بيليگ كيتابينين اويغورجا متنيني ائنديرين. »
پاسخگونهاي به يك نوشته از آقاي دكتر صفرزاده در مورد تركي خراساني / سيد حيدر بيات
زومار آیي ۱۴, ۱۳۸۸
آقاي دكتر صفرزاده در يادداشتي با عنوان «نكاتي دربارهی زبان تركي بجنوردي و ديگر شهرهاي خراسان در پاسخ به مطلب منتشره در وبلاگ بجنوردنيوز » مطالبي را در مورد مقايسه تركي خراسان و ازبكستان و آذربايجان نوشتهاند كه بخشهايي از آن نياز به بازنگري و بازانديشي دارد.
بهتر است قبل از اين نوشته مقاله ايشان را از اينجا بخوانيد.
ايشان خواستهاند تركهاي خراسان را متفاوت از تركهاي آذربايجان نشان دهند. من به مباحثي كه ايشان مطرح كردهاند كاري ندارم. چون كه تفاوتهاي زباني كه ايشان در نوشتهشان بين تركهاي خراسان و آذربايجان مطرح كردهاند اين تفاوتها در ميان لهجههاي مختلف تركهاي خراسان نيز وجود دارد. براي مثال گويش روستاي علي آباد قوچان به آذربايجان بسيار نزديك است اما گويش روستاي نجف آباد قوچان با علي آباد تفاوت دارد و به تركي جغتايي نزديكتر است. و همينطور گويش تركان چكنه نيشابور هيچ شباهتي به تركي جغتايي ندارد.
در خود آذربايجان نيز گويش مناطق شرقي زنجان با غرب آن و گويش شمال آن با جنوب آن فرق دارد.
تفاوت لهجهها بخصوص در زبان تركي كه رسانه فراگيري نيز در عصر حاضر نداشته است بسيار طبيعي است و صد البته نتيجه سياسي هم بر آن بار نميشود. براي مثال چه تشابهي بين گويش فارسي خراسان و شيراز و اصفهان و بوشهر وجود دارد؟ اما همه اينها به يك زبان رسمي و به قول عربها زبان فصيح مينويسند و ميخوانند.
سخن اصلي من با جدولي است كه آقاي دكتر دادهاند. علاوه بر آن كه اصول آوانگاري در آنها رعايت نشده است خوشبختانه يا متاسفانه كلماتي را انتخاب كردهاند كه بيشتر در آذربايجان به همان صورت تلفظ ميشوند.
شب، دست، پا، سنگ، شتر، دماغ، كوه، آرد، گوشت، خانه، انگشت، آب، سر، دختر، مادر، علف، مادرزن، مادرشوهر، پدر كلماتي هستند كه عينن در آذربايجان به همان صورت كه ايشان نوشتهاند تلفظ ميشوند. و بر خلاف ادعاي ايشان در تلفظ اين كلمات هيچ تفاوتي بين آذربايجان و خراسان نيست.
همانگونه كه ميبينيد در حدود هشتاد در صد كلماتي كه ايشان نمونه آوردهاند كه متفاوت با تركي آذربايجاني است اينگونه نيست. در عين حال خود تركهاي خراسان هم در تلفظ كلمات آن جدول باهم ديگر اختلاف دارند.
بؤلمه لر: گوندهلیک یازیلار/ یادداشتها |
زومار آیي ۱۵-ي, ۱۳۸۸ چاغ ۹:۴۸ گ.ؤ
سلام
متاسفانه نظرات دكتر صفرزاده در باره تركي خراساني، لهجه شناسي آن و رابطه آنها با تركي آزربايجاني داراي اشكالات جدي است. پنج سال پيش در اين باره در وبلاگ افشار نوشته اي به همراه يك نقشه درج كرده ام كه مطالعه آن خالي از فايده نخواهد بود. آدرسش چنين است:
http://xorasan.blogspot.com/۲۰۰۳_۰۷_۰۱_archive.html#۱۰۵۹۳۲۹۱۶۴۰۶۵۸۳۹۰۷#۱۰۵۹۳۲۹۱۶۴۰۶۵۸۳۹۰۷
در وبلاگ افشار، همچنين چندين مقاله ديگر در باره زبان، لهجه هاي تركي خراساني و … هم وجود دارد
زومار آیي ۱۵-ي, ۱۳۸۸ چاغ ۱۲:۳۱ آ.خ
[…] پاسخگونهاي به يك نوشته از آقاي دكتر صفرزاده در مورد … تفاوت لهجهها بخصوص در زبان تركي كه رسانه فراگيري نيز در عصر حاضر نداشته است بسيار طبيعي است و صد البته نتيجه سياسي هم بر آن بار نميشود. براي مثال چه تشابهي بين گويش فارسي خراسان و شيراز و اصفهان و بوشهر وجود دارد؟ اما همه اينها به يك زبان رسمي و به قول عربها زبان فصيح مينويسند و ميخوانند […]
زومار آیي ۱۵-ي, ۱۳۸۸ چاغ ۷:۱۱ آ.خ
سؤزوموز
گروه لهجه هاى تركى خراسانى
(بر اساس مقاله “كاركرد پسوندهاى ماق و ديك در تركى خراسانى”. اثر پرفسور سولطان تولو)
تركى خراسانى مفهومى جغرافيايى است. منظور از تركى خراسانى لهجه هاى تركى رايج در ايران (تركى آذرى) در خراسان جغرافيايى است. بنابراين در گسترده ترين معنى٫ تركى خراسانى و تركى آذربايجانى دو گروه عمده لهجه هاى زبان تركى رايج در ايران كه در مقايسه با تركى تركيه-عثمانى به آن تركى آذرى هم گفته مىشود است. تركى خراسان به جاى يك لهجه مىبايست تركيب و مجموعه اى از لهجه هاى زيرين پذيرفته شود.
طبقه بندى لهجه هاى تركى خراسانى (بر اساس تقسيم بندى دوئرفر):
۱- شمال غربى: شيخ تيمور٫ بجنورد٫ اسدلى٫ كلات (اسفراين).
۲- شمالى: زيارت٫ شيروان٫ زورم٫ قوچان٫ شورك٫ دوغايى. (نخور٫ آنائو٫ مانيش٫ حصار٫ نيز لهجه منابعى از لطف آباد و درگز)
۳- شمال شرقى: مارشك٫ جنك٫ قوجقى و لنگر.
۴- جنوب شرقى: خروه عليا٫ اودآباد٫ چارام-سرجام.
۵- جنوب غربى: جغتاى٫ حكم آباد٫ سلطان آباد٫ قاراباغ٫ پير كماج (و بام صفى آباد و اسفراين طبق دكتر هئيت).
۶- اغوزى ازبكى
لهجه هاى شمال شرقى و جنوب شرقى و لنگر به طور بارزى خصوصيات اوغوزى ازبكى را از خود نشان مىدهند. در لطف آباد و درگز٫ علاوه بر تركى خراسانى تركى آذربايجانى نيز سخن گفته مىشود. بنابر استوارت٫ ساحه تركى آذربايجانى به عنوان مثال تا جنوب غربى قوچان نيز گسترده مىشود. تركى خراسانى به طرف جنوب بيشتر تحت تاثير تركى آذربايجانى قرار مىگيرد. بنابراين مىتوان شيوه كلات را به جاى لهجه اى شمال غربى٫ به گروه لهجه هاى جنوبى داخل نمود. دكتر هئيت اسفراين را به گروه جنوبى داخل مىكند. [۱] پرفسور دوئرفر به اين تقسيم بندى لهجه هايى را كه در آمودريا بدانها صحبت مىرود (مانند قيراچ) ويا به عبارت ديگر اوغوزى اوزبكى را نيز داخل مىكند.
به نظر وى لهجه هاى
أ- شمال غربى (بجنورد٫…)
ب- شمال شرقى ( شيروان و تمام لهجه هاى شوروى سابق بجز اوغوزى ازبكى)
ت- جنوبى ( سلطان آباد و غيره٫ نيز لهجه صفى آباد كه در نشريه قلم اوجو بكار رفته است)
ث- اغوزى ازبكى
به طور بارزى از يكديگر جدايى نشان مىدهند. پرفسور دوئرفر بر اساس تقسيم بندى دكتر هئيت٫ لهجه هاى بام و صفى آباد و اسفراين را به گروه جنوب غربى داخل مىكند.
————————————
[۱]- تقسيم بندى دكتر هئيت:
۱- گروه غربى: بجنورد و پيرامون آن٫ جغتاى٫ خروه عليا.
۲- شمال شرقى: شيروان٫ قوچان٫ درگز٫ كلات و دهات پيرامون آن٫ و نواحى مرزى نزديك تركمنستان.
۳- گروه جنوبى: نيشابور٫ سبزوار٫ جوين.
توضيح در باره نقشه فوق: اين نقشه بر طبق آمار سال ١٣٣٢يعنى در پنجاه سال پيش (”فرهنگ جغرافيايى ايران”٫ (ده جلد٫ از انتشارات “دايره جغرافيائى ستاد ارتش ايران”٫ تهران٫ ١٣٢٨-) ١٣٣١ ) تهيه شده است و كامل نيست چونكه شهرهاى ترك نشين٫ طوائف كوچنده ترك ٫ روستاهاى ترك نشين كمتر از ٥٠٠ نفر را در سالهاى مذكور نشان نمىدهد. علاوه بر آن اين نقشه مال نيم قرن پيش است و طبيعى است كه شمارى از تركهاى خراسان مانند تركهاى ديگر نواحى ايران در طول اين مدت فارس زبان شده باشند. در ضمن اين نقشه اى قومى و نژادى نيست٫ نقشه پراكندگى روستاهاى تركزبان يعنى پراكندگى مليت ترك (و نه قوم٫ و نه نژاد) شمال خراسان در پنجاه سال پيش است.
گئرچه يه هو!!!
قويروق دوغان ۳-ي, ۱۳۸۹ چاغ ۶:۱۳ آ.خ
جمعیت ترکها در خراسان بیش از پانصد هزار نفر است، شما در نظر بگیرید هزار و دویست نفر ترک غزنوی فقط در روستای کوچک چکنه زندگی میکنند. در مناطق مختلف مشهد مانند التیمور اصالت اولیه مردم تماما ترک بوده که به مرور زمان فارسی زبان شده اند. هزاره ها هم که در مناطق مختلف خراسان زندگی میکنند تماما ترک هستند.
با آرزوی موفقیت
یاساشین آذربایجان
یاساشین ایران