سون یازیلار

سون گؤروشلر

آرشیو


« باش اوجا ائلیمین سیرداشی رضا همراز / اکبر قدیمی | آنا یارپاق | برگزاری اولين جشنواره منطقه‌ای شعر تركی «سيره نبوی و علوی» »

نصرت الله فتحي مفتش تاریخ مشروطیت / رضا همراز

قويروق دوغان ۱۳, ۱۳۸۷


به مناسبت سالگرد انقلاب مشروطه

* این مقاله در شماره ۲۰ ماهنامه آفتاب آذربایجان چاپ گردیده است

rhamraz@gmail.com
r_hamraz@yahoo.com

مرحوم نصرت الله فتحي (آتشباك ) شاعر ؛ محقق و نويسنده توانا و مجهول القدر اوراق كتابهاي زيادي از نوع تاريخ و ادبيات را با قلم توانا و گامهاي استوار خود در نورديده . اگر چه وي در كنار مورخان و شاعران هم دوره خود چندان كه بايد و شايد شناخته شده باشد نيست كه اين مي تواند از جهتي ناشي از گروش صادقانه وي به موطن خود آذربايجان بوده باشد چرا كه اكثريت قريب به اتفاق آثار و نوشتجات آن مرحوم در مورد تاريخ معاصر آذربايجان بوده است .
زنده ياد نصرت الله فتحي در سال ۱۲۹۳ در روستاي آتشباك( آتشبغ ) ديده به هستي گشود . پدرش مرحوم فتحعلي خان سيف الممالك ، سر تيپ فوج شقاقي و از ايلخانان بشمار مي رفت و به ملك داري و حكومت ولايات مشغول بود ؛ نياي او از زمره ي لشكر يانند كه در جنگهاي هرات شركت داشتند و به صفي الدين توشمال ، خان سالار و پيش غذاي شاهان صفوي ، مي پييوندند و اين همان كسي است كه به سبب ندادن دو هزارسوار به نادر شاه مورد سخط و غضب شهريار افشار قرار گرفت . وي تحصيلات خويش را از مكتبخانه زادگاهش ( آتشبه ي – آتشباك ) واقع در نزديك يكي از ايستگاههاي راه آهن تبريز به تهران آغاز كرد و پس از در گذشت پدر به مراغه و تبريز رفته و در مدارس آنروزي طلبه وار به تحصيل مشغول و از محضر اساتيد صاحب نامي مانند مرحوم حاج ميرزا علي قلي واعظ دهخوارقاني صاحب اولين كتاب چاپ شده در مورد گفتار نياكان به زبان تركي با نام وطن ديلي – تركي مثل لر چاپ شده در سال ۱۲۹۴ شمسي و ديگران كسب فيض كرده سپس در شهرهاي ياد شده به تكميل دروس و معلومات خود پرداخته و سپس جهت خدمت به وزارت دارائي استخدام مي شود . در اين حين ايشان بعد از يك دوره كلاس قضائي را نيز طي مي كند . بيشتر عمر وي در تحقيق و تتبع و مطالعه كتب گذشته و چنانكه نوشته اند وي در دوران بازنشستگي و ايام فراغت جز خواندن و نوشتن كار عمده اي نداشته . نوشته هاي زنده ياد فتحي اغلب ماجراهاي تاريخي بلخصوص تاريخ مشروطيت و يا شرح حال رجال برجسته مانند شهيد نيكنام ثقه الاسلام و ميرزا نور الله خان يكاني و … نيز داستانها يا يادداشتهاي اجتماعي شيرين به روش نوول فرنگي ها بوده اند . قسمت عمده اين نوشتجات اگر چه طبع گشته اند ولي با كمال تاسف بايد گفت كه مقداري از آنها چاپ ناشده بوده و اكنون از طالع آنها بي خبريم .مرحوم فتحي كه با روزنامه هاي وقت همكاري نزديكي داشت منجمله نگين ، خواندنيها ؛ پيمان ( به صاحب امتيازي سيد احمد كسروي تبريزي ) و … چندي نيز خود شخصا به اداره چندين روزنامه همت گماشت . روزنامه هاي تقدير و نيروي جوان را به مسئوليت خود انتشار داده و در كنار اينها به تاليف نيز همت مي كرد . جمعي از نوشتجات صاحب ترجمه به ساير زبانها نيز ترجمه و مورد استقبال خاورشناسان و نويسندگان خارجي قرار گرفته و نيز مورد تقدير واقع شده اند .زنده ياد فتحي قريحه ي شعري نيز داشت و در شعر آتشباك تخلص داشت . اشعار چندي از وي به يادگار مانده است . مهمترين شعر وي نظيره اي است كه به حيدر بابايه سلام استاد زنده ياد شهريار سروده و در كتاب ((يادي از حيدربابا )) آمده است .
جهت آشنا شدن با طبع وي بد نيست بند هايي از اين منظومه را با هم بخوانيم .

شهريارا تعظيم
شهرياريم درد ديلون اوخودوم
درد لريوي درديم اوسته توخودوم
اوخودوقجا اويدوم ،اوچدوم ،يوخودوم
دئيير سن بس بو دونياده يوخودوم؟
وظيفه دور بيزه سن له ديلشمك
دشمنين له حكما گرك ديرشمك
—————–

اشعارونلا من اوزومو تانيرديم
كلمه؛كلمه اوخويوردوم قانيرديم
اوره گيمين درد لريني سانيرديم
گئچه جكي يادا ساليب يانيرديم
ايسته ييرديم نامه يازام ائللره
قضا ايشي مني سالدي چوللره
———————
هامي گلدي بيزه كومك گلمه دي
هئچ اوزوموز بو دووره ده گولمه دي
كيمسه بيزيم درديميزي بيلمه دي
گوزوموزون ياشين بير كس سيلمه دي
هئي دئييره م آللاه سنه توكل
اولار بيتسين تيكانليقدا قيزيل گول؟
——————–
گئجه گلدي گونوموزو باتيردي
يوخو گلدي گوزوموزو ياتيرتدي
دوستلار بيزي بيگانيه ساتيردي
دشمن گليب ائو – ائشيگي چاپيرتدي
اسير ائديب زنجير ووردو قوللارا
آه چكره م گوز تيكره م يوللارا
—————————
سوز اوستاسي كسگسن سوزلو شهريار
شيرين ديللي شعري دوزلو شهريار
مجنون كيمي عاشيق گوزلو شهريار
اودا يانان اورگ كوزلو شهريار
آذربايجان ائدر سنه افتخار
سن تك اوغول آنا وطن آز دوغار
———————
اورگيمي درد اودي ايله داغلارام
گئچن گونو يادا ساليب آغلارام
وطن اوچون قلينجيمي ياغلارام
خائينلره قاچاق يولون باغلارام
گئچن گونه ال يئتميري نينياق؟
گرك مز كي هر ساز ايله اوينوياق
————————–
ياخشي سوزلر دئييب صحاف اوزوندن
الهام آلير قلبيم اونون سوزوندن
چيخماز چيچك قار گئتسه ده يوزوندن
معنا ياغير بو سوزون اوز گوزوندن
بيلمم گرك ملت قاري كورويه
يا كي دوزه گونش چيخا اري يه؟
——————————–
…هاردا قالدي چمنيميز باغيميز؟
تپه دره ، كوشنيميز داغيميز
پته ييميز؛ قويونوموز ؛ ياغيميز
خوش ياشييان خوش دولانان چاغيميز
ائشيدميرم ائل فريادين يورد سسين
كاش آدامي تانيش يئرده قورد يئسين
————————————-
… ائشيدديم من گئتميشيدون وطنه
سلام اولسون اوز يوردونا گئده نه
طايفاسيني ائليني ياد ائده نه
صيله رحم واجبدور هر بيله نه
نه گوزلدير امكان اولا پول اولا
آرزيلارا يئتيشمه يه يول اولا
———————————–
…آتشبيلي بوندان آرتيق باشارماز
ياخشي شاگرد اوستاسينا قابارماز
آيري ديلده هئچوقت شهرت آپارماز
ناشي اولان آتي يئيين چاپيرتماز
قوي دئسينلر بونو دئيه ن ده ليدي
واريم بودور يوخدان وئرن علييدي
—————————–
ايندي خنجر اوره ييمه باتيبدي
دونيا يوكون كوره ييمه چاتيبدي
اينانين كي منيم بختيم ياتيبدي
حكمدارلار ايشي ايشه قاتيبدي
اليم چاتسا مرد اوغوللار بسله ره م
چتين گونده كومه ييمه سسله ره م
—————————–
هئچ كس ظولوم منيم تكين گورمويوب
دونيا خالقين منيم قدر يورمويوب
سوت يئرينه قان امجگدن سورمييوب
ياتميش بختيم چوخ زاماندير دورمويوب
روحوم منيم هر فشارا دوزوبدور
دوزدوغومو گيزلين اللر پوزوبدور
————————-
عذر ايستيره م چوخ دانيشديم باغيشلا
آجي سوزه چوخ يانيشديم باغيشلا
بويوك ايشه تئز قاريشديم باغيشلا
تورك ديلي ايله گئج باريشديم باغيشلا
آرزيم بودور من گلئيديم تبريزه
يا گوره يديم گليبسن بير گون بيزه …

آثاري كه از زنده ياد نصرت الله فتحي مشروطه پژوه معاصر به يادگار ماندةاند به قرار زير مي باشند ۱- زندگينامه شهيد نيكنام ثقه الاسلام تبريزي كه در سال ۱۳۵۲ به توسط بنياد نيكوكاري كاوياني در ۸۰۰ صفحه به روش علمي و مستند چاپ و در اختيار مشتاقان قرار گرفته . متاسفانه اين اثر رشگ انگيز تاكنون توفيق چاپ مجدد نيافته.
۲- عارف و ايرج
۳- سخنگويان سه گانه آذربايجان در انقلاب مشروطيت ،بي جا،بي نا ، ۱۳۵۶
۴- وارث باربد ( زندگي نامه اقبال السلطان)
۵- همرزم ستارخان ؛ چاپ دوم ۱۳۵۱- چاپ اول از شماره ۶۷۶ الي ۷۰۴ در مجله اميد ايران سال ۱۳۴۶ و چاپ دوم از شماره ۸۲۰ الي ۸۲۲ در مجله ياد شده در سال ۱۳۴۹
۶- مجموعه آثار قلمي شهيد ثقه الاسلام شهيد تبريزي، تهران دي ماه ۱۳۵۵ – سلسله انتشارات انجمن آثار ملي
۷- يادي از حيدر بابا
۸- مجموعه مقالات فارسي ( در دو جلد . اين كتاب متاسفانه تاكنون چاپ نگرديده است )
۹- مجموعه اشعار تركي - اين مجموعه نيز متاسفانه چاپ نگرديده
۱۰- راد مردان
۱۱- آخرين تصميم
۱۲- آزاده گمنام
۱۳- ناگفتني
۱۴- انديشه ناسيوناليستي
۱۵- اقامه
۱۶- يپرم خان
۱۷- برگ عيش – برگزيده اي از مجموعه مقالاتش به فارسي
۱۸- خزينه
۱۹- سخني چند با خداوند
۲۰- شهيد
۲۱- اي كاش
۲۲- چگونه؟
۲۳- يك نژاد به دو نام
۲۴- پند نامه
۲۵- مجموعه اي شامل چهار يادداشت شامل ( جام مراد – سگ من – كوزه گنج – عشق پنهان ) اين كتاب ۸۰ صفحه اي با پيشگفتاري از مرحوم جمال زاده در بهمن ماه ۱۳۵۰ به چاپ چهارم رسيده .
غير از اين آثار آن مرحوم پيشگفتارهايي نيز به كتابهاي چندي مانند هدايت نامه ؛ خاطره خوي ؛ نصاب سيد مهدي اعتماد ، بهائيت ، يگانه راه ، انيس العشاق و… نوشته اند .
مرحوم فتحي در كنار اين نوشتجات بنا به نوشته خود بيش از ۵۰۰ مقاله نيز تاليف كرده بود چرا كه از ۱۵ سالگي به نويسندگي روي آورده در سال ۱۳۱۹ سمت راهبرد مجله ي پيمان سيد احمد كسروي را به دست گرفته بود .
اين نويسنده و پژوهشگر پركار پس از سالها مطالعه و تحقيق سر انجام در ۲۳ خرداد ماه ۱۳۵۶ داعي حق را لبيك مي گويد . ايرج افشار نويسنده صاحب نام ، زماني در حق صاحب ترجمه گفته بود … مرحوم فتحي به مباحث تاريخي و نهضت فكري ايران در قرن دوازده و سيزدهم بسيار علاقه مند بود و در اين زمينه از مطلعين مخصوصا در باب طالب اف اسناد و مدارك متعدد فراهم ساخته بود . خدايش بيامرزد كه مردي صميمي و دوست داشتني بود . زنده ياد صمد بهرنگي در بعضي از نوشتجات خود از آثار مرحوم فتحي استفاده مي كرده مانند درج چندين متل در كتاب متل ها و چستان كه پيشتر در كتاب يادي از حيدربابا چاپ شده بودند . البته بعد ها ميان آن دو مرحوم شكر آبي به وجود آمد. شادروان فتحي كه به لحاظ سني و تجربه از صمد بهرنگي بزرگتر بود مشكل چاپ و نشر كتب تركي در آن بحبوحه را خوب لمس مي كرد و اي بسا مي خواست گاهي اوقات از كاه كوه سازد. اما اين كار وي مورد غضب صمد واقع مي گردد و صمد را وادار به اعتراض مي كند كه … هر مزخرفي را صرفا به خاطر اين كه به زبان مادري است نمي توان محترم داشت. در اينجا حق با مرحوم فتحي بود . چرا كه صمد ۲۷ ساله هيچ وقت نمي توانست تجربه فتحي ۴۷ ساله را داشته باشد . او از بيم حكومت خودكامه پهلوي نمي تواند حتي نامي از مثلا ميرزا نور الله خان يكاني ببرد . چرا كه او پس از سقوط حكومت ملي آذربايجان به توسط جلادان شديد ترين شكنجه ها را تحمل مي كند تا جايي كه به هنگام اعزام به طرف چوبه دار از پاهايش كه ميخ كوبيده بودند خون جاري مي شد . در چنين فضا و آتمسفري آيا طرفداري از اشعار ؛ حكايات و … حتي

سستي كه به زبان تركي بود جايز نبود؟ در زمان حكومت پهلوي مگر چندين جلد كتاب به زبان تركي چاپ و نشر شدند؟ البته داوري و قضاوت در اين مورد كه هر دو به ديار حق شتافته اند نه كاري ست خرد .
مرحوم جمال زاده نيز پس از مفارغت آثار زنده ياد فتحي از ايشان با عناويني چون دانشمند محترم و شخص آزادي پيشه ياد مي كنند . سيد منصور ديبا شاعر معروف خطه ي معارف پرور آذربايجان نيز با خواندن پاورقي ديدار همرزم ستارخان سبك وي را ستوده و شعري در حقش چنين مي سرايد
فتحي كه مراست يار دلبند
آن مرد هنر ور خردمند
رخشنده به ملك دانش و فضل
چون مهر ز پاژ گونه آوند
از پرتو حسن لا يزالي
بي شبهه چو ماه بي همانند
در بحر سخن به كشتي فضل
كلك خردش بسان فروند
با نام بزرگ نصرت الله
افزوده به خويش بس كرامند
در باغ كمال نظم و نثرش
هستند همي روان چوفر كند
نقش هنرش لطيف و هنجار
شيرين سخنش چو شكر و قند
با عزم جزيل چون دل سنگ
با فر و شكوه چون دماوند
مانند نزاد مام گيتيش
بر لم يزلي خداي سوگند
در وصف خصال يار ديبا
زين بيش توان سرود هر چند
ليكن تو بدين زبان كوتاه
يك نكته بگوي و لب فرو بند
يا رب به جلال كبريائيت
او را به جهان نژند مپسند .
مرحوم دكتر سلام ا.. جاويد در دوستلار گوروشو مي نويسد كه زنده ياد فتحي مقداري محافظه كار بود .
اين امر در مقداري از نوشتجات وي نيز منعكس است . با مطالعه شعر مرحوم فتحي كه در سطور بالا تقديم شد چنين به نظر مي رسد كه ايشان نيز مهمان ناخواسته ي سلولها ي حكومت پهلوي بوده اند . اين فرضيه با غور به اشعار وي كاملا هويدا مي شود چرا كه وي به تعريض از مشكلات و پيشامدهاي موجود سخن به ميان مي آورد و در باره شيفتگيش به زبان مادري و وطن خود سخن ها مي گويد . يكي از آثار با ارزش مرحوم فتحي كتاب خواندني ديدار همرزم ستارخان است .
اين كتاب ارزشمند كه با نثري شيوا و به شيوه ميداني تاليف و تدوين گرديده براي نسل امروزي بسيار ارزشمند و مفيد فايده است چرا كه با زندگي و فداكاري هاي يكي از پاك ترين مردان اين سرزمين آشنا مي شويم. اين شخص كه كسي جزء ميرزا نورالله خان يكاني همرزم ستارخان نبود چنان در قلب توده ها جا كرده بود كه در حقش شعر ها نيز سروده اند .بنگريد
ستارخان ايله دي فندي
نو الله خان دوغرادي قندي
سركرده لرين ايچينده
ياشاسين حافظ افندي .
نورالله خان يكاني پس از اينكه حكومت ملي آذربايجان سقوط مي كند دستگير و در زندانهاي مخوف ستم شاهي مورد آزار و اذيت و شكنجه هاي سنگين قرار مي گيرد. طوري كه به پاهايش ميخ كوبيده مي شود و به هنگام آنكه راهي جوخه هاي اعدام مي گردد نشاني نيز از خود با خون جاري شده از پاهايش به جا مي گذارد!

منابع:
۱- مجله ي راهنماي كتاب، سال ۲۰ ، شماره ۴۰۳ ، خرداد – تير ۱۳۵۶ ، صص ۳۵۴- ۳۵۵
۱- رويت و مطا لعه مجموعه اي چند از آثار مرحوم فتحي
۲- يادي از حيدر بابا- مرحوم نصرت الله فتحي
۳- دوستلار گوروشو – دكتر سلام الله جاويد
۴- يادداشتهاي شخصي نگارنده اين سطور
۵- سه مبارز مشروطه – عبدا لحسين ناهيدي آذر- نشر اختر تبریز
۶- مجموعه آثار كامل صمد بهرنگي ؛ جلد اول به كوشش اسد بهرنگي
۷- آزادليق يولونون مبارزلري ، جلد ۱ باكو ۱۹۶۲ ؛ با ويرايش جعفر مجيري و محمود قوامي
۸- دیدار همرزم ستارخان – نصرت الله فتحی – چاپ دوم

آلما یولو: طبق شنیده های ما مرحوم فتحی اهل روستای آتش‌به‌ی است که مرحوم فتجی آن را به صورت آتش‌باک و آقای همراز به صورت آتش‌بغ نوشته‌اند. لیکن اهالی محل به آن روستا آتش‌به‌ی می‌گویند.

بؤلمه لر: ادبیات, تاریخ, تورک و آذربایجان عالیملری |

۶ گؤروش یازی: “نصرت الله فتحي مفتش تاریخ مشروطیت / رضا همراز”

  1. قدرت دئییر:
    قويروق دوغان ۱۴-ي, ۱۳۸۷ چاغ ۱۱:۲۱ گ.ؤ

    سلام

    گشايش خانه مشروطه اصفهان با حضور حداد عادل

    ميراث‌ايران- همشهري آنلاين:
    خانه مشروطيت اصفهان با حضور دکتر حداد عادل مشاور رهبر معظم انقلاب گشايش يافت.
    دکتر حداد عادل در مراسم افتتاح خانه مشروطيت اصفهان با اشاره به اينكه دو چهره از نهضت مشروطيت شامل مبارزه به رهبري علما و هدايت رهبران آزادي خواه طرفدار غرب ترسيم شده است، گفت: در نهايت روشنفكران غرب زده بودند كه با حذف روحانيت از مشروطيت موجب حذف توده مردم، هرج و مرج دركشور و استبداد رضا خاني شدند.

    نماينده مردم تهران در مجلس گفت: امام خميني بر اساس همين تجربه مشروطه بود كه بر شعار حاكميت جمهوري اسلامي بدون يك كلمه كم و زياد تاكيد داشتند.

    گزارش واحد مركزي خبر از اصفهان حاکی‌است، شهرداري اصفهان اين خانه تاريخي را كه محل زندگي آيت‌الله آقا نورالله نجفي از بزرگان نهضت مشروطيت بود با ده ميليارد ريال هزينه در مدت دو سال نوسازي کرد.

    http://www.ghatreh.com/news/۲۱۷۲۶۰۹.html

  2. links for 2008-08-04 [delicious.com] « تورکوک بیز Türkük Biz دئییر:
    قويروق دوغان ۱۴-ي, ۱۳۸۷ چاغ ۴:۱۴ آ.خ

    […] نصرت الله فتحي مفتش تاریخ مشروطیت / رضا همراز […]

  3. امیر بیک دئییر:
    قويروق دوغان ۱۴-ي, ۱۳۸۷ چاغ ۱۰:۰۳ آ.خ

    آشنایی با قیز قلعه سی جمکران:
    http://www.aftab.ir/articles/social/tourism/c۴c۱۱۷۳۲۷۳۱۰۶_ghom_p۱.php

    قيز قلعه سي جمكران
    درسمت جنوب باختري جمکران قلعه بزرگي برروي يکي ازمرتفع ترين نقاط مجموعه کوه هاي اين منطقه قرار گرفته كه به قيز قلعه سي شهرت دارد و مابين شهر قم و روستاي جمکران قرار گرفته است.
    خصوصيات بارز قلعه هاي موجود در رشته کوه هاي البرز در اين قلعه مشخص است. نوع معماري، مصالح وتکه سفال هاي سطحي اطراف قلعه نشان گر تاريخ قرن ۷ و۸ است. ولي آثاري نيز وجود دارند که مي توانند به دوره هاي قديمي تر مربوط شوند. به عنوان نمونه يک بناي گنبدي شکل برروي تپه شمالي وجود دارد که يادآور معماري قبل ازاسلام است. باتوجه به شرايط وموقعيت خاص قلعه درمنطقه؛ مي توان تصور كرد که دوره حياط آن بسيار طولاني بوده است. بديهي است قلعه ياد شده در دوره تاريخي مورد استفاده بوده وشواهدي ازاستقرار دوره تاريخي قابل مطالعه است.
    اغلب دژهاي کوهستاني رشته البرز درنقاطي ساخته شده اند که تسلطي برجلگه ها که مراکز اصلي شهرنشيني است, نداشته اند واغلب رشته کوهي حدفاصل ميان دژنشينان وشهرنشينان بوده است. درمورد اين قلعه نيز مي توان تصور نمود که نزديک ترين منطقه مسکوني درجلگه هاي اطراف جمکران کنوني قرار داشته است. داخل باروي اصلي دژ اتاق هاي متعدد براي دژنشينان وبناهايي براي انبار ساخته شده که مانند ديگر قلعه هاي کوهستاني ايران وبرخلاف قلعه هاي جلگه اي شکل هندسي منظمي ندارد.آب بيش تر دژهاي کوهستاني ازآب باران و برف رابه آب انبارها هدايت مي کرده است. دراين جا نيز درمرتفع ترين نقطه قلعه حوضچه هاي ذخيره آب ديده مي شوند.
    ازآن جا که اين قلعه داراي حيات متفاوتي است ازمصالح گوناگوني درساخت آن استفاده شده که مي توان آن را به دو دسته تقسيم بندي نمود. گروه اول ازسنگ وملاط گچ وآهک وگاهي ساروج استفاده شده و گروهي ديگر شامل ديوارهايي ازبلوک هاي خشت خام است که به نظر مي رسد درساخت وسازهاي سريع ازآن استفاده شده است.

    سایر مناطق گردشگری استان قم:
    مناطق تاريخي
    کاروانسراي پاسگان قرن سيزدهم - مجموعه بناهاي چهل اختران نه و يازده و سيزده هجري- قصر دختر ساساني - ايوان مسجد امام حسن عسگري (ع)صفويه - مسجد صرم صفويه- کاروانسراي صدرآباد صفويه - خانه حضرت امام خميني ( ره) - خانه حکيم ملاصدرا صفويه - تيمچه بزرگ قم قاجاريه -مجموعه راسته بازار کهنه و نو صفوي قاجار - مدرسه جهانگير خان صفوي قاجار -قره تپه قمرود هزاره ۶ و ۵ و۴ پ - خانه حاجي خان قاجار - مدرسه غياثيه پامنار سلجوقي تيموري - کاروانسراي قلعه سنگي سلجوقي -امامزاده سربخش قرن هشتم - امامزاده شاه احمد قاسم قرن هشتم - قلعه گبري جمکران - قلعه گلي اسلامي - بقعه متبرکه شاهزاده حمزه صفوي قاجار - مقبره شيخ اباصلت صفوي - تپه صرم هزاره اول قبل ميلاد - شاهزاده احمد ابن محمد حنفيه قرن ۸ تا قرن ۱۰ - شش امامزاده سيف آباد قمرود قاجار - بقعه متبرکه خديجه خاتون ۷۷۰ ه ق - بقعه متبرکه سکينه خاتون صفوي - مجموعه علي آباد قاجار - بناي شاهزاده محمد قرن ۹ و ۱۰ - شاهزاده طيب و طاهر قرن ۹ و ۱۰ - امامزاده شاه جعفر غريب قاجار - مجموعه امامزادگان قريه گرگابي ۱۲۹۹ ه ق - سد کبار قبل از صفوي - امامزاده شاه جمال قاجار - خانه حاج عليخان زند قاجار - دبيرستان امام صادق حکيم نظامي معاصر- بقعه شاهزاده اسماعيل قرن ۸ ه ق - تپه قلعه خورآباد قبل از اسلام - کاروانسراي منظريه قاجار - کاروانسراي سنگي علي آباد سلجوقي - بقعه علي بن بابويه قمي صفوي - منزل آيت الله حائري قاجار - بقعه علمدار کياب احتمالا قرنهاي ۵ و ۶ ه ق - قلعه زار ( ساري ) بلاغ مادي - آق تپه قشلاق پيش از تاريخ- قلعه تپه طغرود ايلخاني - قلعه گلي کاج محمد آباد پارتي - بقعه شاهزاده زکريا صفوي - آب انبار صفوي کهک صفوي تپه البرز ( ۱ ) پيش از تاريخ - تپه قلعه مبارک آباد قبل از اسلام - مسجد جامه کهک صفوي - مجموعه باستاني شمشيرگاه قبل از اسلام - مجموعه تپه و امامزاده خديجه خاتون قبل از اسلام - مسجد و منار ميدان کهنه قاجار - شاهزاده مهدي غائب قريه کاسواد صفوي - امامزاده عاقب قريه بنابر قاجار - شاهزاده ابوطالب قريه نويس صفوي - پل عسگرآباد قاجاري- کاروانسراي عسگرآباد قاجاري - کاروانسراي باقرآباد قاجاري - حمام حاج عسگر خان قاجاري - شاهزاده احمد بن علي کاسوا قرن ۹ ه - ميل صفرعلي سلجوقي - ميل بابک سلجوقي- بقعه زينب خاتون و محوطه گورستان صفوي - بررسي هاي منطقه قمرود پيش از تاريخ - بقعه شاهزاده هادي وشنوه صفوي - ميل ميم سلجوقي - ميل علي آباد سلجوقي - بقعه سلطان محمود صرم صفوي - عمارت بادگير قمرود قاجار - حمام روستاي قبادبزن قاجار - کاروانسراي خشتي پل دلاک قاجار - کاروانسراي آجري پل دلاک صفوي رود - مجموعه کارخانه ريس باف معاصر - خانه توکلي قاجار - مسجد سيد صادق روحاني قاجار - کاروانسراي سنگي کوه نمک سلجوقي- پل دلاک صفوي - کاروانسراي صدري قاجار - منزل سيد حاجي روحاني ( پدر سيد مهدي ) قاجار- منزل شاکري ( حاج عسگر خان ) قاجار - قيز قلعه سي جمکران قبل از اسلام- ميل امامزاده عبدالله سلجوقي - مجموعه آب انبار و مسجد جامع پاچيان معاصر - تپه گبري روستاي قاضي پائين هزاره اول قبل از ميلاد - ميل سنگي امامزاده جعفر سلجوقي - آق تپه البرز- قلعه سنگي کي کويه روستاي سيرو .

  4. links for 2008-08-05 [delicious.com] « ارمغان دئییر:
    قويروق دوغان ۱۵-ي, ۱۳۸۷ چاغ ۴:۱۴ آ.خ

    […] نصرت الله فتحي مفتش تاریخ مشروطیت / رضا همراز […]

  5. فتح الله ذوقی دئییر:
    قويروق دوغان ۱۵-ي, ۱۳۸۷ چاغ ۹:۲۱ آ.خ

    چند وقت پیش ما به این قیزقلعه‌سی رفته بودم موقع برگشتن از پیرمردی در مورد قلعه پرسیدیم با لهجه‌ی جمکرونیش می‌گفت: «این قلعه مال یه دختری بوده به نام “قیز”!….

  6. رضا دئییر:
    دوندوران ۱۵-ي, ۱۳۸۷ چاغ ۹:۱۵ آ.خ

    اللریز آقریماسین سیزی ساق اولاسوز
    بوتون تورکلری بو یازقیلارینان سونوروسوز
    آقای نصرت الله فتحی بیزیم بویوک کیتاب یازان ناریمیزدانیدی کی اونان اوتور بیرزاد بیلمیریک
    تشکر ااریک اگر اوندان اوتور تزه مطلب بیزیم ایمیل آدرسیمیزه یولییاسیز.

گؤروشلر