سون یازیلار

سون گؤروشلر

آرشیو


« مقدمه ای بر بومی سازی نام ها و نشان ها ی زبانی/ علی محمدبیانی | آنا یارپاق | تيليم¬خان اثرلري اوٍزرينده / دوْکتور حسين م. گوٍنئيلي »

ديدار از باكو قلب تپنده‌ي قفقاز / رضا قاسمپور

قیزاران ۲۶, ۱۳۸۶

هنوز هم نام شهر باكو از اذهان برخي از پدربزرگ هاي ما ( باكي چيلار ) پاك نشده است. در گذشته ي نه چندان دور عده اي براي كار، تهيه ارزاق، تحصيل و… با امكانات سفري آن ‌روز راهي شهر صنعتي _ نفتي باكو، قلب تپنده‌ي قفقاز مي شدند قضيه اي كه امروز در مورد تهران شاهدش هستيم ( طهران چيلار ).
از آغاز روزهاي اسفند به خوبي صداي پاي بهار پيداست و ما در خانواده سه نفري خويش ( خانم و پسرم سهند ) قصد داريم طرحي نو در انداخته و ديدار از يك كشور خارجي را جايگزين مسافرت هاي مرسوم ( مشهد، اصفهان شيراز و….) نماييم . دبي تركيه، سوريه و آذربايجان گزينه هاي پيش روي ماست . حوادث ۲ اسفند زنجان و ضرب و شتم و دستگيري شهروندان، به غيرت و غرور آذري مان بر مي خورد و بالاخره ويزاي باكو گرفته و در جستجوي همشهرياني در آن سوي مرز و علاقمنداني در اين سوي ما همراهاني از زنجان براي خود دست و پا مي كنيم تحصن‌هاي دامنه دار، بازداشت و ضرب و شتم معلمان معترض به وضعيت نامطلوب منزلت و معيشت در مقابل خانه ملت و هراس وزير از اوقات تلخي پايان سال ، باعث تعطيلي زودرس و مصلحتي مدارس نيمه تعطيل از ۲۴ اسفند مي شود ظاهرا هنوز هم پاك كردن صورت مسئله و فرار رو به جلو در ديد برخي از دولت مردان ما بهترين راه حل مي باشد. ما هم با استفاده از اين فرصت همراه خانواده هاي دوست و همكارم دكتر بيات و محسني در ۲۶ اسفند با پرداخت كلي رشوت اجباري به مرزبانان جمهوري آذربايجان ( رشوت = حؤرمت ) و پرداخت محترمانه بيشتر از آن مبلغ در گمرك ايران در قالب هاي قانوني عوارض و…. از آستاراي اروپايي خودمان وارد آستاراي متروكه آن طرف مرز مي شويم . سوار ماشيني به ظاهر بنز و به داخل پيكان خودمان كه از طرف دوستمان وحيد رضا بيات سفارشي از باكو دنبالمان آمده مي شويم ( وحيد رضا بيات دانشجوي رشته موسيقي دردانشگاه دولتي باكوست وي در مدت ۵ سال حضورش در باكو به توفيقي شگرف در علم موسيقي آن هم در مهد موسيقي قفقاز، هفتمين كنسرواتور جهان دست يازيده است ).
آستارا، لنكران، ماسال لي و چندرايون ( بخش ) ديگر در جاده هاي مخروبه آن طرف، كلي شماتت و فحش نثار سلسله ي قجر ( از اينكه چرا بايد اين همه سرزمين زر خيز و متعهد ( پاره تن ما ) از ايران جدا و نثار روس ها گرديده است مي نماييم.
بالاخره با آه و افسوس فراوان وارد حومه باكو، شهر بندري و نفت خيز با اسكله‌هاي قديمي و چاله هاي متروكه نفت با كشتي هاي ريز و درشت لنگر انداخته و كارخانه‌هاي پير و فرسوده روس مي شويم .
حسين آقا محسني يكي از شاگردان قديمي ام كه در باكو ازدواج و ساكن آن شهر است به استقبالمان مي آيد با پرداخت هفتاد دلار ناقابل به راننده بنز ( در آذربايجان بنزين به قيمت تمام شده جهاني عرضه مي شود ) از همراهانمان جدا شده و با راهنمايي حسين آقا وارد هتل آپارتماني در ( ايچه ري شه هر ) بافت مركزي و قديمي شهر باكو كه از قبل برايمان به مدت يك هفته رزرو شده مي شويم تك خوابه اي معمولي شبي هفتاد دلار، كاملا سازگار با حقوق سيصد هزار تومان معلمي ما در ايران!؟
گفتني است كه ( ايچه ري شه هر ) قلعه اي است شبيه آنچه در فيلم هاي تخيلي و كارتوني همچون رابين هود و سنباد ديده ايم . بافتي سنتي ، معماري تلفيقي ( آسيايي، اروپايي) با مردماني بسيار صميمي كه پس از رهايي از كمند دولت كمونيستي و افتادن در وادي سرمايه داري به چيزي جز «مانات و دلار» نمي انديشند « ايچه ري شه هر » با دهها ورودي فرعي و دو ورودي اصلي ( قيز قالاسي رو به دريا و قوشا قالا )مكاني بسيار جذاب براي توريست هاي خارجي است .
۲- جدال سنت و مدرنيته در باكو : باكو پايتخت جمهوري آذربايجان شهري است نفت خيز و بندري با حدود دو ميليون سكنه دائمي و ۱ ميليون جنگ زدگان مناقشه قره باغ ، بافت قديمي شهر شامل ساختمانهايي است كه بيشتر در دو سده، استيلاي روسها در قالب دولت كمونيستي با معماري خيره كننده و ملهم از معماري آسيايي، اروپايي ( ايران و روس ) بنا شده است . بيراهه نيست اگر اين بخش از باكو را اشل كوچكتري از مسكو ( پايتخت بلوك شرق ) بدانيم . بدنبال طرح گلاسنوست گورباچوف و فرو پاشي تدريجي ابر قدرت شرق، در ۲۸ مئي ۱۹۹۱ جمهوري خودمختار آذربايجان به رهبري « حيدر عليف » از اولين جمهوري هايي بود كه با اعلام استقلال خود، رسماً از سيطره دويست ساله روس‌ها خارج شده و علي رغم تحريك روسيه به شعله ور شدن مناقشه قره باغ در ۱۵ سال گذشته، جهش هاي خيره كننده اي در مسير توسعه و آباداني داشته است اين خيز بلند به خوبي در بافت جديد و اروپايي شهر در قالب شهر سازي مدرن با ساختمانهاي سر به فلك كشيده هويداست بلوار بزرگ و زيباي ساحلي خزر ،ايچه ري شه هر، قيز قالاسي، شهيدلر خياباني، نظامي خياباني، ميدان بزرگ ۲۸ مئي، دانشگاه دولتي باكو، مجسمه ي شخصيت هاي آذربايجان ( صابر هئيكلي و… ) كشتي و اسكله هاي نفتي، موزه آذربايجان، آير پورت مساجد و كليساهاي قديمي تنها بخشي از جاذبه هاي توريستي _ تاريخي باكوست. ۹۰ سالگي دانشگاه دولتي باكو،۴۵ سالگي متروي آن شهر، گوشه اي از ديرينه ي كهن و پيشتازي باكو به عنوان قلب تپنده منطقه قفقاز مي باشد.
رشد اقتصادي ده درصدي در آذربايجان آزاد :
به محض ورود به جمهوري تازه استقلال يافته آذربايجان بيش از هر چيز دو مقوله‌ي حياتي، آزادي و امنيت بيش از چيز ديگر در اين كشور كوچك و سرسبز مشهود است .
شبيه خون فرصت طلبان و برخي از مرز نشينان ايران و سوء استفاده از ساده دلي و صداقت اوليه آذرهاي آن سوي مرز، در بدو استقلال آن جمهوري، ظهور تند روهايي چون ايلچي بيك در باكو بي مهري و بايكوت آذربايجان و حمايت پيدا و پنهان از ارمنستان در مناقشه قره باغ از سوي ايران، سكوت معنا دار ايران به عنوان منادي حمايت از مظلومان و مسلمانان و به ويژه شيعيان جهان در خصوص فجايع قره باغ و شهرهاي خوجالي، شوشا و نسل كشي بي رحمانه ي شيعيان آذربايجان توسط و داشناك ها و مهمتر از همه مشاهده حاشيه نشيني فرهنگي، زباني ، اقتصادي آذري ها در ايران و رشد و شكوفايي تركيه در نزديكي به اروپا و آمريكا و برخي مؤلفه هاي ديگر باعث شد كه اشتياق بي شايبه اوليه آذري ها نسبت به ايران به سرعت فرو كش كرده و باعث جابجايي كعبه آمال آنها از ايران به تركيه، اروپا و نهايتا آمريكا شود. تفكيك دين از دولت و شخصي كردن آن ، تأمين امنيت بالاي سرمايه گذاري خارجي و سرازير شدن سرمايه گذاران و بهره برداري از منابع عظيم نفت و گاز آن كشور، گسترش ارتباط با كشورهاي مترقي و رقابتي كردن بازارهاي داخلي و حذف بوروكراسي و كاغذ بازي در گمرك، تلاش براي مهيا كردن زير ساخت هاي لازم براي بهره برداري از صنعت پر درآمد صنعت توريسيم، تلاش براي حل مناقشه قره باغ با ديپلماسي فعال بجاي درگيري نظامي، از مؤلفه هايي است كه درميان مدت باعث كسب رشد اقتصادي خيره كننده ي ده درصد، آذربايجان فرسوده ي ديروز را به آذربايجان نوين در آينده نزديك تبديل مي كند
اگر در دهه گذشته با حمايت روسيه، اروپا و سكوت ايران۲۰% از خاك آذربايجان به دست اشغال گران ارامنه افتاده است در پي تدبير و دور انديشي برخي از مسئولين آن ديار در سال ۲۰۰۷ فقط بودجه نظامي آذربايجان از كل بودجه ارمنستان بيشتر شده است. بدون شك فقط رشد اقتصادي ده درصد آذربايجان در آينده، دبي ديگري ( اين بار در همسايگي شمالي ) ايران ظهور خواهد كرد اتفاقي كه امروز در نگاه ناباوران ما، در همسايگي جنوبي ( شيخ نشين هاي بدوي ) به راحتي آب خوردن در حال تكوين و پويايي است.
گراميداشت نوروز در آذربايجان : از امسال بطور رسمي سه روز تعطيلي نوروز در باكو به يك هفته ارتقاء يافت آذري ها كه خط خود را از كريل روسي به لاتين تغيير داده و تاريخ خود را با ميلادي منطبق كرده اند و در حال تلاش براي پيوستن به اتحاديه اروپا هستند هنوز هم نمي توانند برخي از فرهنگ و رسومات كهن خويش را فراموش نمايند با اينكه دين در باكو هيچ تظاهر بيروني ندارد ولي آذري ها حرمت اسلام ،پيامبر و امامان ( بويژه امام علي ( ع) و امام حسين (ع) )را در آن اختناق كمونيست ها به خوبي پاسداري كرده اند بهار طبيعت و مراسم نوروز در آذربايجان بسيار پر رنگ و با شكوه تمام برگزار مي شود در سه شنبه آخر سال « ايلهام عليف» ضمن حضور در اجتماع چندين هزار نفري مردم در مقابل دروازه « ايچه ري شه هر» و ايراد سخنراني در خصوص گرامي داشت نوروز در« ايچه ري شه هر»،« قيز قالاسي» و بلوار ساحلي ، ظاهر شده و در واقع مراسم دولتي نوروز با اجراي اركستر سمفوني ملي آذربايجان و اجراي برنامه هاي مختلف خوانندگان به نام آذربايجان همراه با بادبادك پراكني و نورافشاني خيره كننده آسمان باكو با شكوه هر چه تمام تر برگزار گرديده با اينكه ايراني ها در آذربايجان حضوري كم رنگ دارند ولي حضور مسافران نوروزي ايران در باكو بسيار مشهود بود.
ايراندان آيرلماز آذربايجان جانباز
آذربايجان مهد خرد و انديشه است اكثريت چهره هاي ماندگار ايران زمين از گذشته تا به حال از تبار اين خاك پاك بوده و در يك كلام به فرمايش بزرگان، آذربايجان سر ايران است.
پيگيري پيدا و پنهان برخي از سياست هاي شوونيستي و ضد بشري ستم شاهي از سوي برخي از مسئولين و تصميم گيران و تعريف مغرضانه و غير منصفانه هويت ايراني به مفهوم ( ايراني = فارس + آريايي ) از سوي برخي و متعاقب آن تقسيم تبعيض آميز فرصت ها، امكانات و ناديده انگاشتن فرهنگ ها، امروزه ايران اسلامي را از درون مي آزارد. تيزهوشي و انتخاب به هنگام سال ۱۳۸۶ بنام سال اتحاد ملي و انسجام اسلامي از سوي مقام معظم رهبري درك اين مهم از سوي معظم له مي باشد بدون شك تنها انتخاب هوشمندانه نام سال كافي نيست مسئولين مملكتي بايد يك بازبيني كلي و اساسي در كارنامه ي خويش نسبت به پرداخت حقوق اقوام، اقليت ها و بويژه تركان ايراني بعنوان بزرگترين قوميت موجود ايران، داشته باشند به نظر راقم، درك واقع بينانه از پلوراليسم فرهنگي در جامعه موزائيكي چند زبانه و كثير الملكه ي ايران و اجراي تمام و كمال اصول مفقود محذوف و اجراء نشده ۱۵ ۱۹ قانون اساسي از اولويت هاي كاري مسئولين مي‌باشد .
پيگيري توهم توطئه جدايي آذربايجان از ايران به طور كلي در بين عقلا و اكثريت مطلق هويت طلبان ترك و آذربايجاني كاملا منتفي است چرا كه تجزيه طلبي مخصوص اقليت ها است در ايران ترك ها اكثريت هستند پيگيري بحث تجزيه طلبي، انگي است براي سرپوش گذاشتن به تداوم سياست ناصواب گذشته، در گذشته و حال رشادت و غيرت تمام اقوام، بويژه دلاور مردان آذربايجان جانباز، باعث حفظ يكپارچگي و هويت ايراني شده‌است. آذربايجان مهد خرد – انديشه – غيرت و جانبازي در راه ايران است . توهم توطئه جدايي و تجزيه‌طلبي برازنده كساني است كه با يكسان‌سازي فرهنگي زمينه‌هاي نفاق و نارضايتي قوميت‌هاي رشيد ايراني را فراهم مي‌نمايند.
در حال حاضر، جمهوري آذربايجان كنوني روزبه‌روز در حال فاصله گرفتن از مادر خويش، ايران قرار دارد. شكاف و گسل فرهنگي و مذهبي موجود بين آذربايجان ايران و جمهوري آذربايجان حتي در بلندمدت نيز امكان تشكيل هرگونه كشوري با اتصال دو آذربايجان را منتفي كرده‌است.
اينك، شالوده‌هاي ايران فعلي اكثراً بر گرده دلاوران آذربايجان پي افكنده‌شده‌است. ايران بدون آذربايجان پيكره‌اي بدون سر، تعقل و انديشه است و بالعكس. شايسته است حاكميت با درك نام‌گذاري سال ۱۳۸۶ به نام اتحاد ملي و انسجام اسلامي مؤلفه‌هاي واقعي اتحاد ملي و سرافرازي و سربلندي ايران اسلامي را بدون فوت وقت فراهم و به فعليت در آورند.
سخن آخر :
حمايت از مظلومين، مسلمانان مظلوم ، به ويژه شيعيان جهان و در رأس همه، مسئله فلسطين در ۲۸ سال گذشته سرلوحه و شالوده سياست خارجي ما بوده‌است. انتظار بجا و طبيعي آذربايجاني‌هاي دو طرف در وهله اول حمايت جدي و فلسطين‌وار ايران از طرف آذري (بزرگترين كشور شيعه جهان پس از ايران و پاره جدا شده ي تن ما) و در بدترين حالت بي‌طرفي و سكوت ايران در اين مناقشه- نسل كشي شيعيان آذري قره‌باغ از سوي « داشناك‌ها» بوده و مي‌باشد. حركت «زيگزاگ» و حمايت از طرف ارمني نه با منافع ملي ما سازگار است و نه با مشي كلي سياست خارجي ما در حمايت از مسلمانان، اين پارادوكس آشكار در سياست خارجي حكومت بايد بازبيني و ترميم شده و به قول باباطاهر عريان «توگر درمان نئي زخم دلم را/ نمك پاش دل ريشم چرايي؟» حداقل نمك‌پاش و آتش بيار اين معركه نباشيم.

قایناق: رضا قاسمپورون سایتی

بؤلمه لر: خبر و تحلیل, گونده‌لیک یازیلار/ یادداشتها |

۷ گؤروش یازی: “ديدار از باكو قلب تپنده‌ي قفقاز / رضا قاسمپور”

  1. دومرول بالایف دئییر:
    قیزاران ۳۰-ي, ۱۳۸۶ چاغ ۸:۰۶ گ.ؤ

    شايد ايعتيراضيم بو بحثه منطقي اولماسين .بو عزيز يالنيز اوز خاطيراتين باکي موسافيرتيندن يازيب.آما بير سواللار قاباغا گلير.
    ۱. باشلانيشدا ايشاره بويوروبلر کي آذربايجان مخروبه دير اما گله جاغدا دييبلر کي آذربايجان ان بويوک قاباغلانمادير.بو بير پارادوکس ايجاد الييير.
    —
    آلمایولو: گؤروشونوزه گؤره ساغ اولون. آنجاق گؤروشونوز بیر قسمتینی سانسور ائتمه یه مجبور اولدوق.

  2. احمد دئییر:
    قوراپيشيرن ۲-ي, ۱۳۸۶ چاغ ۱۱:۰۹ آ.خ

    این آقا فراموش کرده که جمهوری آذربایجان از آذربایجان جدا شده نه ایران
    ایران اسمیه که بعد رضاشاه به این منطقه گذاشته شده

    آذربایجان کشور مستقلی بوده و نام منطقه ای که قاجار بهش حکومت میکرده، ممالک محروسه قاجار بوده نه ایران

  3. ارشام دئییر:
    چيلله ۱۶-ي, ۱۳۸۶ چاغ ۲:۳۵ گ.ؤ

    درود بر شما . باکو بخشی جدا ناپذیر از هویت و فرهنگ ایران است . امید است همگی دست در دست هم این مناطق اصیل ایرای را به میهن بازگردانیم . زنده باد ایران

    —-
    آلما یولو:
    تا کور شود چشمی که نبیند اما دوست عزیز فعلا بچسبید دریای خزر را به روسها باج ندهید و دوم اینکه همین اهواز و بلوچستان و … را نگاه دارید شاهکار کرده اید سوم اینکه چرا تنها باکو در چشم شمایان به خار می‌ماند؟ مگر نه اینکه بصره و بحرین و افغانستان نیز روزگاری بخشی از ایران بودند و فلسطین و عربستان و مصر و … مال ترکیه بود. چهارم اینکه مرض شما ایران نیست مرض شما زبان فارسی است که عمر طبیعی آن به سر آمده و تا چند دهه دیگر طبق پیش بینی قاطبه اهل فرهنگ از خود فارسها چیزی از آن برجای نمی‌ماند. شما میخواهید تبریز و باکو و بلوچستان و کردستان و اهواز و … برای شما پاسدار زبان پارسی باشد که امکان پذیر نیست پس حد خود را بشناسید و از این کامینتهای پان فارسیستی در این سایت ننویسید.

    زنده باد ایران با تمام زبانهایش

  4. قره کیوان دئییر:
    گولن آی ۱۵-ي, ۱۳۸۷ چاغ ۹:۰۹ آ.خ

    سلام نه خبر…چوخ یاخچی یازمیشیز.گنه بو ایش لردن گورون.پس نیه باکو دا داریوش دان یازمامیشیز؟اللها تاپشیردیم.

  5. مهدی نجف پور دئییر:
    دوندوران ۲۶-ي, ۱۳۸۷ چاغ ۱۰:۳۴ گ.ؤ

    متشکرم

  6. hadi دئییر:
    بوز آیي ۱۴-ي, ۱۳۸۷ چاغ ۴:۳۳ آ.خ

    salam man hamsayeye aqaye vahide bayat bodam haqiqatan ham ke ishan joze madud eftekharate ma dar arseye tahsil bodan dar hale hazer ham ke dar fathe sakohaye movafaghiyat pishro mibashand : bela likle vahid bayat zencan shehrinden bizim faxrimiz oldu sevgilerimiz saygilarimiz Baku sheherinden Neft Akademiyasinin Xariciler Yataxanasi
    Hadi Oxravi

  7. Aydin دئییر:
    زومار آیي ۲۸-ي, ۱۳۸۸ چاغ ۳:۴۴ آ.خ

    tanha omide mellate torke Azerbaijan
    RASMI SHODANE ZABAN E TORKI DAR IRAN AST
    VASSALAM

گؤروشلر