سون یازیلار

سون گؤروشلر

آرشیو


« منیم آدیم عاشیق حسین جوان دی / رضا همراز | آنا یارپاق | پرویز ورجاوند الی ائشیکده گئتدی. »

مرجع تقلیدی که اشعار “هوپ هوپ” نامه را حفظ است و… / سید حیدر بیات

قیزاران ۱۹, ۱۳۸۶

مطرح شدن حضرت آیت الله سبحانی به عنوان یکی از مراجع تقلید شیعه به بجث روز بعضی ار رسانه ها تبدیل شده است. ایشان چه به عنوان یکی از مدرسین برجسته فقه و اصول و چه به عنوان مؤلفی پرکار که بیشتر متون درسی جدید حوزه را با توجه به مقتضیات زمان تالیف کرده است، یکی از استوانه های علمی و فکری حوزه علمیه قم و بلکه کل حوزه های علمیه شیعه در قم و نجف به شمار می آید.
مواضع معتدل ایشان و حتی سکوت و عدم دخالت ایشان در مقابل مسائل روزمره سیاسی نیز از امتیازات دیگر ایشان است.
اما چیزی که صاحب این قلم را به نوشتن در موضوعی که هرگز در حول و حوش آن قلم نزده است، واداشت مسئله ای بود که در یکی از سایتها خواندم ماجرا از این قرار است که گویا معظم له در دیدار اخیر طلاب و فضلای تبریز با ایشان از سخن گفتن به زبان ترکی طفره رفته اند و علیرغم اصرار چند تن از فضلای تبریزی، به این کبیره (معاذالله!) مرتکب نشده اند. یاد سعید متین پور به خیر! که در نوشته ای با عنوان “امام جمعه های نسل دوم آذربایجان” از اصرار امام جمعه جدید زنجان به فارسی گویی در حالی که اکثر مامومان و نماز خوانان سالخورده و فارسی ندان هستند سخن گفته بود. البته نمیخواهم من هم مثل سعید از مراجع نسل دوم آذربایجان سخن بگویم بلکه در ذهن خود اندیشیدم علت این مسئله را پیدا کنم. البته شاید اگر شخص دیگری جای آیت الله سبحانی بود بی خیال مسئله میشدم، اما در مورد ایشان قضیه فرق می کند.
آقای کریم مشروطه چی سؤنمزشاعر معاصر آذربایجانی در مصاحبه ای که با نشریه وزین وارلیق تابستان و پاییز ۷۷ می گوید: «آیت الله سبحانی به ادبیات کلاسیک آذربایجان بخصوص به اشعار هوپ هوپ نامه مرحوم میرزا علی اکبر صابر به اندازه ای تسلط دارد که وقتی در اوایل انقلاب نبی خزری شاعر مردمی آذربایجان (شمالی) با ایشان در قم دیدار می کند، ایشان (آیت الله سبحانی) آن قدر اشعار صابر را از حفظ میخوانند که نبی خزری از قدرت حافظه ایشان تعجب می کند.» (این مصاحبه به زبان ترکی انجام شده است)
حال سوال اینجاست که چرا حضرت آیت الله سبحانی با این همه علاقه به ادبیات کلاسیک ترکی از سخن گفتن به ترکی طفره میرود. ممکن است بپرسید علاقه ایشان به زبان ترکی از کجا معلوم است، که جوابش روشن است. چون اگر ایشان به این ادبیات ترکی علاقه نداشت هرگز نمیتوانست در کنار آن همه مشاغل علمی، اشعار ترکی را حفظ کند. پس مشکل کجاست؟
با خودم می اندیشیدم که شاید ایشان فارسی را بهتر و علمی تر از ترکی سخن میگوید و علت طفره رفتن از ترکی سخن گفتن این باشد. چون میدانیم که بیشتر دانشمندان ما که فارسی معیار و ادبی را خیلی بهتر از خود فارسها حرف می زنند، از سخن گفتن به ترکی معیار که البته بیشتر بعد از انقلاب شکل گرفته است عاجزند. اما در این میان چیز دیگری نیز به خاطرم آمد و آن اینکه ایشان گویا در کنگره علامه طباطبائی در تبریز با اندیشمندان مهمان ترکیه ای با فصاحت و تسلط تمام به زبان ترکی سخن گفته بود و این مسئله تعجب و تحسین همگان را برانگیخته بود.
پس مشکل کجاست؟
شکی نیست که زبان فارسی در قرن اخیر از دو ناحیه متضاد تقویت شده است. یکی از ناحیه بی دینان و دین ستیزانی چون هدایت، فروغی، خانلری و… دوم از ناحیه دین مدارانی مثل شریعتی، حکیمی، مطهری، مکارم شیرازی، سبحانی، سروش، مهاجرانی و… و شکی نیست که این دو جریان متاسفانه در جایی باهم تلاقی پیدا کرده اند. نمونه بارز این تلاقی در کنگره شیخ ابوالفتوح رازی در شهر ری با حضور آیت الله سبحانی بود که آقای هاشمی رفسنجانی به صراحت گفت: “رژیم گذشته خیلی اهمیت می داد به گذشته ایران و زبان فارسی و… ماهم نباید این چیزها را منفی بدانیم.” تقریبا اوج این تلاقی زمانی مشخص میشود که آقای حداد عادل به عنوان رئیس فرهنگستان زبان فارسی رئیس مجلس میشود آنهم از طرف راستی ها، و شخص فارس پرستی مثل آقای دکتر یاحقی استاد دانشگاه فردوسی مشهد میگوید: ما جرئت نمی کردیم این حرف ها را (حرفهای فارسی پرستانه) بزنیم سخنان آقای هاشمی به من جرات داد.
باری همانگونه گفتیم زبان فارسی از سوی مذهبی ها نیز تقویت شده و به عنوان زبان شیعه تبلیغ می شود و حتی به نوعی بر سر تصاحب این زبان بین مدهبی ها و غیر مذهبی ها رقابت هایی ایجاد میشود، به عنوان نمونه آقای محمدرضا حکیمی در دیداری که حدود سه چهار سال پیش با چند تن از طلاب نویسنده و به صورت خصوصی در قم داشتند از تلاش کمونیستها در ادبیات فارسی سخن گفت و از اینکه بخشی از آثار آنها به رودخانه ادبیات فارسی پیوسته و چزئی از آن شده است، طلاب را تشویق کرد که در این زمینه تلاش بیشتری از خود نشان بدهند.
شاید اصرار آیت الله سبحانی بر فارسی گویی نیز همین نکته باشد. یعنی ایشان فارسی را به عنوان زبان شیعه قلمداد کرده باشند. که البته حدسی دور از واقعیتی نخواهد بود. اما مسئله ای دیگری نیز هست: ایشان تاکنون اصرار عجیبی به عربی نویسی هم داشته اند و بیشتر کتابهای علمی ایشان به زبان عربی است و حتی در یکی از دیدارهای خود با طلاب جوان گفته بود که اگر شما طلبه های جوان صرف و نجو عربی را خوب بخوانید در آینده میتوانید به زبان عربی کتاب بنویسید. نگارنده آنموقع از این سخن آیت الله سبحانی و اینکه چرا ایشان به جای زبان انگلیسی از زبان عربی سخن گفته اند بسیار تعجب کردم. منظورم این است که احتمالا ایشان برای زبان عربی موضوعیت بیشتری به عنوان یک زبان علمی و دینی قائل است تا فارسی، پس مشکل کجاست؟
مسئله ای دیگری نیز باید باشد. همانگونه که میدانیم معمول سخنرانی های بزرگان حوزه در قم توسط خبرنگاران مخابره میشود و گویا برخی از خبرگزاریها در قم مترجمان عربی دان هم در این زمینه دارند، شاید هماهنگی خبرگزاریها با ایشان در مورد زبان سخنرانی در آن جلسه دخیل باشد. این نیز حدسی است. به هر حال جای سوال اینجاست که چرا باید تمام امکانات حکومتی به یک زبان اختصاص یابد و یک مرجع در هنگام دیدار با هم زبانان و مقلدین خود نیز از این فضای اجبار رهایی نیابد.
اما اینها همه زوایای مختلف و حدسیات یک قضیه بود. سخن من چیز دیگری است. شکی نیست که حکومت ما در زمینه فارسی گستری و ترکی ستیزی حجت را بر همه تمام کرده است و جای هیچ گونه خوشبینی وجود ندارد، اما آیا ما مدافعان زبان ترکی نیز توانسته ایم حجت را برکسی تمام کنیم. بی شک اشخاص بسیار زیادی در گوش آیت الله سبحانی و دیگر علمای قم از پان ترکیست و تجزیه طلب بودن ما سخن ها گفته اند، اما آیا ما نیز توانسته ایم دروغ آن ها و حقانیت خود را ثابت کنیم و حق طلبی خود و زوایای مختلف مسئله را به گوش آنان برسانیم؟
چرا وقتی کسی همچون آیت الله سبحانی اشعار ترکی میرزا علی اکبر و دیگر ترکی سرایان کلاسیک را حفظ است، امروز از ادبیات و شعر و زبان ترکی فاصله میگیرد. کاری به سیاست دولت ندارم، خود مدافعان زبان ترکی چه قدر در این زمینه مقصر هستند؟
در پایان برای حضرت آیت الله سبحانی و دیگر علمای اسلام و نیز برای هویت طلبان آذربایجانی آرزوی توفیق دارم و امیدوارم با رسمی شدن زبان ترکی در ایران حقوق حقه بیش از سی ملیون ترک آذربایجانی، قشقائی، خراسانی، تورکمن، خلج، سنقر و… به آنها بازگردانده شود.
به امید آن روز

بؤلمه لر: تورک و آذربایجان عالیملری, خبر و تحلیل, دین و توپلوم, گونده‌لیک یازیلار/ یادداشتها |

۱۱ گؤروش یازی: “مرجع تقلیدی که اشعار “هوپ هوپ” نامه را حفظ است و… / سید حیدر بیات”

  1. بو دؤنه، قورخودان آدسيز يازيرام دئییر:
    قیزاران ۱۹-ي, ۱۳۸۶ چاغ ۱۰:۴۹ گ.ؤ

    خوب اونلار كي هئچ زامان يالان دئمزلر! حتما پان توركيست تشريفيميز وار، اؤزوموزون خبريميز يوخدور. يوخسا تكجه اوشاق قولاغينا اوخوماقلا، آغيل آرادان گئدر!

  2. ayiq دئییر:
    قیزاران ۱۹-ي, ۱۳۸۶ چاغ ۱۲:۴۰ آ.خ

    سالام بیات بی،

    گؤزل یازینیزی اوخودوق. سبحان الله هیلرین تورک دیلینه دوداق بوزمکلری چؤرگی گونون قیمتینه یئمک ایسته دیکلریندن ایلری گلیر. اونلاردا تورک دیلینه رغبت وار، آنجاق شفقت یوخ. آذربایجان میللتی اختیار صاحابی اولارسا، سبحان الله هیلر ده تورک اولدوقلارینی گؤزه چکمه یه چالیشاجاقلار. او گونون آرزوسو ایله

  3. اوختای - تورکیه دن دئییر:
    قیزاران ۲۰-ي, ۱۳۸۶ چاغ ۷:۳۰ گ.ؤ

    سلام جناب حیدر بی بایات
    والله ائله بو ایشلری گؤرورلر کی بیر گونئی آذربایجانلی اولاراق بو فیکره دوشوروک کی گؤره سن بیز بیر باغیمسیز و موستقیل بیر میللت اولسایدیق اوندا دا بیزلره بوجور تحقیرگؤزویله باخیلاردی؟سیز بونو فرض ائدین کی او هیات گوزئی آذربایجاندان اولئیدی؛سیزجه اوندا دا آیت الله سبحانی پارس دانیشماقا اصرار ائده جگیدی؟یا ترسینه،ایسته یه جگیدی تورک دیلینده دانیشماقلا اؤز تورکجه ساوادینی حضارا گؤستره؟خواهیش ائدیره م منیم سؤزومو سانسور ائتمه یین و ایجازه وئرین بوردا یاییلسین و اودا بودور کی سیز سوروشوبسوز :
    خود مدافعان زبان ترکی چه قدر در این زمینه مقصر هستند؟
    منیم جوابیم بودور :هامی تقصیرلر بیزیم دیر نییه کی هر زامان مشروطه زامانیندان توتدو تا اینقیلاب زامانینا ده ک ، ایران ایران دئمیشیک و هر زاماندا یا باشیمیز بؤرک سیز قالیب؛ یادا باشیمیزا بؤرک قویوبلار!!!
    ——
    بیات: سلام سایین دیلداش
    بیلیرسیز کی سؤزلر ایکی علته سانسور اولا بیلر. بیریسی انسانین اؤزونون خوشو گلمه دیکده بیری نین یازیسینی سانسور ائدیر بیریسی ایسه خالقین قورخوسوندان و قدرتین قورخوسوندان. طبیعی دیر کی حقیقی امضا ایله انترنت صحیفه سینی اداره ائتمه یین اؤزونه اؤزل بیر موشکول لری واردیر. اما تانری یا شوکور اولسون کی من ایندی یه کیمی دوستلارین سؤزونو سانسور ائتمه میشم. ساغ اولاسیز

  4. علی اسدی دئییر:
    زومار آیي ۱۳-ي, ۱۳۸۶ چاغ ۶:۲۸ گ.ؤ

    گوزل بالام؟سن کی بو گوزللیکده لالایی بیلیرسن بس نیه یوخون گلمیر؟اگر دوز دییرسن بس نیه بو یکلیکده مقاله نی فارسی یازیبسان؟
    –
    آلما یولوندا بیزیم تورکجه یازیلاریمیزدا چوخدور. فکر ائتمه ییرم بئله طعنه لر میللتیمیزه بیر شئی قازانا بیلسین

  5. mohsen دئییر:
    چيلله ۲-ي, ۱۳۸۶ چاغ ۵:۱۰ گ.ؤ

    سلام
    من مطلب شما روخوندم و با توجه به اينكه در قم زندگي مي كنم و اصالتا ترك زبان هم هستم، اين مسئاله رو متوجه شدم ولي در كنار اين قضيه و تقيدم به مسائل اعتقادي، بعد از كلي گشتن در قم اون كسي رو كه هم دغدغه هاي من رو جواب بده و هم تحت فشار هيچ جائي قرار نگيره رو پيدا كردم و اون آيت الله بيات هست كه جالبه يك پسوند زنجاني هم به فاميلش اضافه كرد تا همه بدونند تركه و اصالتش رو فراموش نكرده. شما رو هم دعوت ميكنم تا در موردش تحقيق كنين و بيشتر باهاش آشنا شين. اين هم آدرس وب سايتشه:www.bayatzanjan.net

  6. آنا دیلی و آنا دیلی گونو حاققیندا «آلما یولو»ندان باغلانتی توپلوسو « تورکوک بیز Türkük Biz دئییر:
    بوز آیي ۱-ي, ۱۳۸۶ چاغ ۹:۵۴ آ.خ

    […] مرجع تقلیدی که اشعار “هوپ هوپ” نامه را حفظ است و… / سید حیدر بیات […]

  7. حلاج ممقانی دئییر:
    بوز آیي ۲۰-ي, ۱۳۸۶ چاغ ۱۰:۴۵ گ.ؤ

    با سلام
    سایت خوبی دارید
    ولی باید در مورد آیت الله سبحانی بگویم که اگر شما به دفتر ایشان در قم تشریف ببرید خواهید دید که با شما ترکی صحبت خواهند کرد . اگر شما ترکی حرف بزنید.

  8. قره داغي دئییر:
    زومار آیي ۸-ي, ۱۳۸۷ چاغ ۶:۵۳ آ.خ

    عالي است

  9. محمد دئییر:
    قیروو ۱۳-ي, ۱۳۸۷ چاغ ۹:۰۶ گ.ؤ

    زبان ورنگ وامثال ذالک اصل نیست اصالت درنگاه قران وآموزه های دینی ،باتقوی است چرااصل رارهاکرده ،به تعصبات نژادی چسبیده اید .به اعتقاد حقیر این نوع برخورد یک نقشه استعماری است تاترک وفارس وعرب وعجم رابه جان هم بیندازند.ومارابه فرعیات سرگرم کنند .به نظرشما ترکها از فارس زبانان برترند یاعرب زبانان ازترک زبانان برتری دارند؟پس چرااینقدرحساسیت داریدکه مثلا یک مرجع دینی که عمربابرکتش راصرف دین من وشما کرده موردنقدشماقرارگرفته که چراترکی صحبت نکرده مثلا اگرترکی صحبت می بابا شماروخدادست بردارید

    —
    خداواند کجا می فرماید که یک ترک که زبان فارسی نمیداند باید به تلوزیون فارسی نگاه کند. کجا می فرماید یک گروه سی ملیون روزنامه و نشریه نداشته باشند. این بحث نژادی نیست بلکه بحث کرامت انسان است. وقتی طلاب تبریز از ایشان میخواهند ترکی صحبت کند ایشان باید دلیلی شرعی برای ترکی صحبت نکردن بیاورد. آیا ترکی صحبت کردن حرام است؟
    ما نمی گوییم کسی بر کسی برتری دارد بلکه بر عکس میگوییم همه انسانها و همه زبانها را که معجزات و آیات خداوندی هستند پاس بداریم.
    با تشکر

  10. علمی دئییر:
    گولن آی ۸-ي, ۱۳۸۸ چاغ ۴:۰۱ آ.خ

    آقای بیات
    مطالب شما جالب /خواندنی و روشنگراست
    خسته نباشید.

    —
    زنده باشید

  11. مهدی دئییر:
    قیزاران ۴-ي, ۱۳۸۸ چاغ ۱۱:۱۷ آ.خ

    ای کاش خودتان به خودتان احترام می گذاشتید، یک حالت دیگه هم هست و آن اینکه ایشان نگرانند با شما نادانها که هنوز نمی فهمید چر ایشان تفره رفته اند هم زبان تشخیص داده شوند و ای کاش به جای بیهوده گویی دنبال اصل مطلب بودید البته بعیده برسید پس ادامه بدید

گؤروشلر